[ ملح القلى ]
( نمك قليا ) - شرحش در مقاله چهارم در حرف ميم خواهد آمد
[ ملح الخبث و ملح الرصاص و مانند آنها ]
- همه اين نمكها بر يك طريق و با حل كردن در سركه و رسوب دادن آن يا بخار كردن سركه بدست مىآيند و در مقاله چهارم در حرف ميم خواهند آمد ان شاء الله .
[ سكر زحل ( شكر سرب - استات سرب ) ]
- براى اين نمك سرنج و اسفيداج ( سفيداب سرب ) را مىگيرند و با سركه مرطوب كرده خشك مىكنند سپس آن را مىسايند و تا حد چهار انگشت سركه روى آن مىريزند و آن را چهار روز در جاى گرمى مىگذارند اما در نزديك ظرف نبايد بايستند زيرا بخار آن براى دندانها زيانآور است پس از آنكه در مخلوط تغيير رنگ پيدا شد آن را چند بار تصفيه مىكنند تا ديگر رنگى باقى نماند ، سپس حرارت مىدهند تا سركه بخار شود باقى را چندين بار با آب مىشويند تا ترشى آن تمام شود بعد آن را با آب مىجوشانند .
راه ديگر اين است كه مردار سنگ را نرم مىكوبند و در سركه مقطر مىجوشانند تا شيرين شود آنگاه آن را صاف كرده و از نو سركه بر آن مىريزند و عمل را تكرار مىكنند تا عمل كامل شود آنگاه سركهها را مىجوشانند تا نمك منعقد گردد .
راه ديگرى را خودم اختراع كردهام كه آسانتر است و آن را در عمل آزمودم كه خاصيت لازم را داشت و براى اين كار براده سرب را در فاروق تكليس كردم و آن را رسوب دادم و شستم و خشك كردم و برداشتم و مانند برف و جدا سودمند بود .
[ ملح اللؤلؤ و ملح المرجان ]
- مرواريد يا مرجان را مىسايند و روى آنها سركه مىريزند و صبر مىكنند تا سركه شيرين شود بعد آن را صاف و عمل را تكرار مىكنند سركه را با حرارت كم تبخير مىكنند و چند بار آب بر آن ريخته و عمل را تكرار