اينك ما در فصلهاى متعددى از اين كتاب ان شاء الله از چيزهائى ياد خواهيم كرد كه در دسترس همگان و مفيد براى آنها باشد و بتوانند بقواعد مربوط بچگونگى اصلاح داروهاى مفرد و مركب بطور كلى عمل كنند و براى رعايت اختصار از ذكر نحوه اصلاح و آميختن يكايك از داروها مىپرهيزيم اما گاه درباره پارهاى از آنها مطالبى را ذكر خواهيم كرد تا باقى را نيز بتوان بر آن قياس كرد .
فصل [ در گرفتن جوهر داروها و اقسام عمل ]
بدان كه در اين دنيا هر مركبى از سه كيان يعنى روح و نفس و جسد تركيب يافته كه اعراضى به آن ملحق شده و ما اين عرضها را رماد ( خاكستر ) مىناميم پس حقيقت هر مركب ، كيان سهگانه و خاكسترهائى هستند كه از آن نيستند بلكه چيزهاى غريبهاى مىباشند كه موافق يا مخالف آن يعنى طرطيرهائى هستند كه مانع خلود و دوام تركيب آن مركبند و همينكه وارد بدن شدند نيروى جداكنندهاش بين آنها و اجزاء اصلى جدائى مىافكند و آنگاه كه بدن انسان بين آنها جدائى انداخت بارى از دوش طبيعتش برداشته مىشود و اندازه خوراكش كمتر و به كار بردنش آسانتر مىگردد و پوشيده نيست كه اين كار در پارهاى از موارد لازم است و در پاره ديگر رجحان دارد آيا نمىبينى كه اگر ده من از خاكهاى دكان يك نفر زرگر بردارى بايد سنگينى ده من را بردارى درحالىكه بيش از يك مثقال طلا ارزش ندارد و اگر آن خاك را بشوئى و طلا و نقرهاش را بيرون بياورى وزنش بيش از يك يا دو مثقال نيست و ارزش آن با آن خاك برابر است اما عرضهائى كه در بار نخست وجود داشت ، در بار دوم نبود . مثال ديگر آنكه اگر بخواهى جوهر نعناع درست كنى از هرمن دو قطره استخراج مىشود پس ارزش داروئى يك من نعناع با آن دو قطره برابر است ولى با خوردن خود نعناع سنگينى آن هم بايد تحمل شود