براى طحال نافعند و آنها كه در زمان بدى حال ، رجعت و هبوط زحل مىرويند سمى گرم و زيانآورند و از اين قبيل داروها مىتوان خربق سياه ، بنگ ، شوكران ، خانق النمر ( نوعى تاج الملوك ) ، گزمازه ( جوزماثل ) ، عنب - الثعلب ، سرخس ، گز ، اسقولوقندريون ، سرو ، ابهل ( سرو كوهى ) ، سنا ، كور بسپايك ، هزار بندك ( سرخمرز - عصى الراعى ) ، بيد ، پنجانگشت ( اثلق ) سلمه ( قطف ) ، چغندر ، كرفس و سرب را برشمرد .
داروهاى منسوب به مشترى داروهاى روغنى هستند كه مزه و بوى خوبى دارند گل آنها سرخ يا آسمانگونى و برگشان پهن است و در جاهاى دهنى مىرويند و براى كبد مناسبند و خون را صاف كرده جراحتها را التيام مىبخشند و از جمله آنها مىتوان بلسان ، قرنفل بستانى ( ميخك ) و روغن آن ، ريواس زرشك ، قنطوريون ، گل سرخ ، شاهتره ، علف ماهور ( بوصير ) ، آويشن ، بادام كماذريوس ، روناس ، ريوند و مرجان را نام برد .
ادويه منسوب به مريخ رنگشان مايل بسرخى است ، خشن و خاردار و آتش گيرند و در جاهاى خشك مىرويند و از آنها مىتوان گزنه ، خار ، تمشك ، عوسج ( سپيدخار ) ، گاوكشك ( شبرم ) و يتوعها را ياد كرد « 1 » .
داروهاى منسوب به خورشيد آنها هستند كه داراى مزهاى مطبوع هستند لذيذ و خوشبويند و گل و برگ آنها زرد است و بيشتر در جاهاى رو باز و زير آفتاب مىرويند براى روح و بينائى و قلب مفيدند و زعفران ، اترج ، نارنج ، راسن ، بادرنجبويه ، اكليل الجبل ( حسنلبه ) ، هزارچشم ( هوفاريقون ) حب الغار و شراب از آن جملهاند .
هامش
( 1 ) يتوع نام كلى گياهانى است كه داراى شيرهاى هستند كه پس از بريدن برگ يا ساق آنها جارى مىگردد مثل استبرق ، انجير و مانند اينها . مترجم