مىشود و شكاف برميدارد و آن را درست و يا به صورت ورقه وارد مىكنند گرم و خشك در درجه دوم است و مسهل بىدردسرى است و كمى هم قابض است براى سردرد كهنه ، صرع ، آبريزشهاى مزمن بينى ، سرفه كهنه و تبهاى مزمن ، درد كليه و پشت ، عرق النسا ، مفاصل ، قولنج ، استسقاء ، يرقان و خنازير مفيد است بعنوان مسهل به اندازه يك درهم آن را مىسايند و مىبيزند و با پنج درهم گلقند يا شكر سرخ مىخورند پس از آن عرق باديان يا انيسون مىآشامند و گاه يك شبانهروز آن را در آب مىخيسانند سپس صاف كرده با شكر يا شربت گل سرخ يا شربت بنفشه مىآشامند و گاه آن را خيسانده و رب آن را مىگيرند و در اين صورت كمى از آن كار مقدار زيادتر را مىكند و استعمال آن بيشتر به اين صورت است كه يك درهم از آن را مىسايند و مىبيزند و با دو درهم نمك طرطر سفيد مىخورند اما غوتافنبا ( عصاره ريوند ) از هر جهت از آن بهتر است . مؤلف اعلى الله مقامه در حاشيه افزوده است كه : بعض از پزشكان استعمال يك تا يك و نيم مثقال از آن را با نمك طرطر تجويز مىكنند
و نيز افزوده است كه : در يكى از كتب فرنگى ديدم كه اين دارو براى بلغم نافع است و به كودكان سه تا شش ساله چهار تا هشت نخود و براى بزرگسالان تا پانزده نخود با آب گرم تجويز مىشود .
جلنار ( گل انار فارسى ) :
اسهال و خونريزى را بند مىآورد و خوردنش براى جرب ، خارش ، ليزى روده و قرحهها و خراش آن و سيفليس مفيد است
جلنجبين ( گل انگبين ) :
اگر معجون آن را كه همان گلشگر و گلقند معروف است با معجون استوخودوس به اندازه مساوى با نصف جزء معجون بنفشه مخلوط كرده بقوام آورند و مدتى آن را استعمال كنند چشمدرد كهنه بخار ، ضعف چشم ، درد سر ، صداع ، درد نيمه سر ، گرفتگىها و خلطهاى