مقصود دفع بلغم ، گرفتگىهاى كبد و استسقاء باشد بايد آن را همراه با مغز قرطم ( كافشه ) و پنيرمايه بخورند يعنى بايد يك دانق پنيرمايه و يك دانق نمك و يك اوقيه مغز دانه قرطم را با دو رطل شير ممزوج كرده روى آن را بپوشانند و صبر كنند تا منعقد گردد و سپس با كاردى آن را قطعهقطعه بريده لابلاى آن را به اندازه نيم درهم نمك سياه بپاشند و صاف كنند و همراه با سه اوقيه سكنجبين عسلى جوشيده بخورند و پيش از آن نيز بايد سه مثقال از اين سفوف را كف كنند : هليله سياه مصطكى ، انيسون ، تخم كرفس ، باديان و نمك سياه به اندازه مساوى مخلوط مىكنند . و يا چهار دانق ايارج فيقراء را با دو دانق نمك سياه مخلوط كرده بخورند .
و بدانكه سكنجبين افتيمونى براى بيماريهاى سودائى مناسبتر است و نسخهاش اين است : هليله سياه ، نمك هندى و افتيمون را بيك اندازه در سركه مىخيسانند و صاف مىكنند و سكنجبين را با آن مىپزند و هرگاه بخواهند يك اوقيه از آن را با آب پنير ممزوج كرده مىآشامند و بدان كه شير شتر براى امراض كبدى مناسبتر است و اول كمى از آن را بطور خالص مىآشامند و اندازهاش را مىافزايند تا به نه اوقيه برسد و هرچه هست بايد در سه مرتبه در هر روز آشاميده شود ، شير گاو براى نضج دادن و شير الاغ براى مرطوب كردن بدن مناسبتر است اما من شير گاو را از همه انواع و در هرحال مناسبتر مىدانم زيرا روايت شده است : البان البقر دواء . كه شير گاو شفاء است و نيز شير شتر مناسب است زيرا روايت شده كه در اين شير هم شفاى هر درد و فسادى است كه در جسد مىباشد و بدن را پاك مىكند و مواد زائد آن را خارج مىكند و آن را مىشويد ، پزشكان شير بز قرمز را بر غير آن ترجيح مىدهند
دقائق العلاج ( فارسي ) — صفحة 446
مساهمون: محمد كريمخان الكرماني
ص٤٤٦