پس تو مانند پيرزنان مباش و مانند آنان بدرمان مپرداز و حكيم مىداند كه براى هر بيمار تازهاى بايد داروئى تازه را به كار بگيرد زيرا سود اين تركيبها از دو روى است يكى آنكه اگر كسى بيك بيمارى گرفتار شد ، چه نشان آن مرض را داشته باشد و چه نداشته باشد داروى ويژه آن بيمارى برايش سودمند است به شرط آنكه از هر جهت موافق بيمارى باشد دو ديگر آنكه يك نسخه خود استاد و راهنمائى براى انسان است تا داروى اصلى و پايه يك داروى تركيبى را بشناسد و آنها كه داراى دانش متوسطى مىباشند مىتوانند بنا بنياز بر آن كم و زياد كنند و يا همان را بدون تغيير بمناسبتى به كار برند و بكوش كه خودت مجتهد باشى نه مقلد تا بتوانى داروى لازم را تركيب كنى تا خودت پزشكى دانشمند شوى و از همان راه كه بزرگان اين فن داخل شدهاند داخل شوى و از آنجا كه بيرون رفتهاند خارج شوى .
بنابراين عقل خود را به كار بگير و خودكامه مباش و بتركيبهاى استادان مراجعه كن و به علت به كار بردن هر دارو به اندازه معين بينديش و اگر درست در اين راه پيش به روى خودت استاد علم تركيب مىشوى بنابراين يك تركيب درست را از كتاب استاد محققى بگير و ببين كه آن تركيب را براى چه ساخته و داروى اصليش كه مقصود عمده درمان از آن ساخته است چيست ؟ و پس از آن بايد ببينى كه هر جزء را براى چه منظورى از نظر كمكى و يا اصلاحى به كار برده است و داروهاى فرعى و عرضى كدام هستند و در خاصيتها و مقدار خوراك و برترى يك جزء بر اجزاء ديگر كه در كتب مفردات نوشته شده دقت كن تا بفهمى كه هر جزء دارو را براى چه داخل تركيب كردهاند و چرا اندازه آن مقدار خاصى دارد و اگر بيست دارو را به اين نحو مطالعه كنى برايت كافى است اما كسى كه بخواهد به اين علم بپردازد ، بايد كتب را بخواند و در
دقائق العلاج ( فارسي ) — صفحة 83
مساهمون: محمد كريمخان الكرماني
ص٨٣