غذا يا داروى ناخوشايندى دستور بدهى بپرهيز .
اما جوشاندههاى مسهلى زودتر عمل مىكنند و لينت بيشتر و سبكترى بمزاج مىدهند و از حبها و ايارجها سبكترند و بهتر مىتوان آنها را فرو برد و چون با تفاله همراه نيستند زودتر نفوذ مىكنند و سريعتر بتحليل مىروند و از بدن خارج مىگردند و كمتر بر حرارت بدن مىافزايند و بدن را كمتر مىآزارند و مواد را بهتر جذب مىكنند و امعاء را بهتر شستشو مىدهند و مواد زائد آنها كمتر است و به همين دليل عرضهاى آنها كمتر از ساير انواع دارو است و ناراحتى ها و بىاشتهائى و تشنگى كمترى در پى مىآورند و قانون تركيب آنها چنين است :
نخست داروهاى مسهلى را كه براى خلط خاصى مناسب است به اندازه لازم مىگيرند و داروهاى اصلاحكننده و كمكى و مقوى قلب ( بخصوص در مورد سودا و اخلاط سوخته ) را به آن مىافزايند و نيز بعض داروهاى بازكننده و نضج - دهنده و داروهاى كبدى و قلبى و مغزى را اضافه مىكنند آنگاه داروهاى سخت را كوفته و داروهاى سست را خرد مىكنند و يك شب آنها را مىخيسانند و صبح مىپزند و داروهائى مانند ترنجبين و شير خشت يا شكر تصفيه شده را در آن ريخته و در وقت گرما بهنگام بامداد و در هواى سرد ميان روز آن را مىآشامند و اگر خواسته باشند براى قوت دادن بدارو غاريقون و سقمونيا هم به آن اضافه كرده و آن را به صورت معجون يا حب در مىآورند و به اين صورت بهتر از آن است كه آنها را بر روى مسهل بپاشند . اينك مثالى مىآوريم كه در ساير موارد هم راهنمائى باشد مثلا مىخواهيم مسهلى براى بيرون راندن سودا از همه بدن و در غير هنگام تب بسازيم هليله كابلى ، هليله سياه ، انتيمون بسفايج ، استوخودوس را با وزن لازم مىگيريم و تقويتكنندههائى
دقائق العلاج ( فارسي ) — صفحة 64
مساهمون: محمد كريمخان الكرماني
ص٦٤