غير ممكن است . بنابراين بر آن شدم كه تركيب تفصيلى داروها را بنويسم تا كسى كه مىخواهد به اين فن بپردازد داروهائى را برگزيند كه شناخته شده و در دسترس و تازه باشد و اگر داروى تقلبى و ناشناسى بدست او رسيد آن را باز شناسد و اگر لازم باشد در تركيبى ، بنا به وضع دوره خود و مقتضيات جاها و اشخاص تغييراتى بدهد تا ان شاء الله از آن سود ببرد .
ما در اين كتاب بسيارى از چيزهائى را كه در كتب روايت كردهاند كنار گذاشتيم زيرا روايت آنها سودى در برندارد و در اين دورانها هم اين علوم ، كهنه و مندرس شده و بناهاى آن فرو ريخته است و كسى نيست كه بدانها بپردازد . اما كسانى كه هرچه در كتابى مىبينند روايت مىكنند كارى جز سياه كردن كاغذ ندارند و براى همين است كه در بين مردم بعنوان مثل گفته مىشود كه مثلا فلان چيز دروغينتر از كتابهاى داروئى پزشكان است .
پس اينگونه كتابها در اين زمانها مطلقا بدردى نمىخورد و عمر انسان عزيزتر از آن است كه به اين قبيل چيزها بپردازد بنابراين بايد بچيزهائى بسنده كرد كه همه وقت و بدون زحمت و اشتباه و به آسانى بدست مىآيد . و باز بايد اين چيزها هم از حيث شماره كم و از نظر چگونگى آسان و در دسترس باشد .
بهر حال شايسته نيست كه در درمانها از درمانهاى خارجى در درجه نخست چشم بپوشند اما پس از درمانهاى خارجى اگر ناچار شدند بايد به درمان داخلى با غذا بپردازند و از دارو تا مىشود بپرهيزند و اگر ناچار شدند داروى مفرد و سپس مركب را به كار ببرند داروى مركب هم هرچه مقدار داروهايش كمتر باشد بهتر است . اما از جهات زير ناچاريم كه بتركيب داروها توجه داشته باشيم :
دقائق العلاج ( فارسي ) — صفحة 54
مساهمون: محمد كريمخان الكرماني
ص٥٤