شاهدى از كلمات گذشتگان مىخواهى گوش كن تا چيزى را كه در قواعد - الطب از يكى از دانشمندان نقل كرده برايت بگويم گفته است « پزشكان چيزهائى در كتابهاى خود درباره مسائل بهداشتى مربوط به خوردن نوشيدن ، پوشاك ، عطرها ، نزديكى و نيز نوشيدن شراب نوشتهاند و اندازههائى براى مزاجها و حالات گوناگون تعيين كردهاند كه عقل كامل نمىتواند آنها را بپذيرد زيرا انسان تابع زمان و مكان است و جاهاى مختلف نيز بحسب اختلاف زمان و زمانهاى متفاوت بنا بر حركات فلك ، با هم تفاوت دارند و حركات فلك نيز بنا بر قرانات و نظر ستارگان و قوت آنها تفاوتهائى دارد كه شماره آنها ممكن نيست و لكن امرى است كه از حد و حصر و قياس بيرون است و چهبسا كه چيزى در وقتى سودمند و در زمانى زيانبار است و چهبسا كه كم كردن غذا براى برخى مفيد است اما براى ديگران چنين نيست و يا يك بار نزديكى براى يك نفر زيان دارد اما ده بار براى كس ديگر حتى به اندازه همان يك بار مضر نمىباشد ، پس چگونه مىتوان طبائع اشخاص را درست درك و اندازه هر چيز را براى آنها معين كنيم و از اين راه براى اشخاص دستورات بهداشتى بدهيم اما واجب بر هر پزشك و در هر زمان اين است كه در هر دورهاى چگونگى اختلاف اركان و پيدا شدن چيزها را از آن اركان و كيفيت اقتضاى هوا و جو و چگونگى پيدا شدن فصول زمان و جهات مكان و غلبه طالع بر وقت « 1 » و استيلاء كواكب بر ابناء زمان را در نظر بگيرد و پس از آن در طبيعت اشخاص تأمل و توجه كند كه خلط غالب كدام
هامش
( 1 ) در نجوم طالع هر سال به برجى گفته مىشود كه مقارن تحويل آن سال شمسى در افق شرقى باشد و وقايعى كه در هر سال واقع خواهد شد بعوامل مختلف نجومى از جمله طالع آن سال بستگى دارد . مترجم