داشتهاند يا براى محض علم بمنافع آنها بوده و كارى به آسانى و دشوارى عمل نداشتهاند يا آنها را براى پادشاهان ساختهاند كه هزينه آماده كردن دارو براى آنها اهميتى نداشته است ، به همين دلايل ما داروهائى را براى ذكر در اين كتاب برگزيدهايم كه اجزاء آن كم و شناخته شده و مشهور و زيادند و مىتوان خوب ، تازه و ارزان آن را با زحمت كم آماده كرد و اگر انصاف بدهى مىتوانى دشوارى تهيه بسيارى از داروهائى را كه پزشكان در كتابهاى خود از آن ياد كردهاند بخصوص معجونهائى مانند ترياق فاروق و بيشتر شادى - آورها را دريابى بويژه آنكه همانطور كه ديدى ممكن است تركيب آنها خوب نباشد و با اينهمه شايسته آن است كه داروئى تأثير منظور را داشته باشد و خطرى ايجاد نكند و براى آنچه مىخواهيم نيروى كافى داشته باشد . مقدار خوراك دارو بايد كم بوده و خوشخوار و سبكبار بر طبيعت باشد ، آسان به كار رود ، از مواد زائد شديد التركيب خالص باشد ، بر كسى كه شعور دارد خوبى و برترى آنچه كه ما گفتيم پوشيده نيست و بدانكه هر علمى پوستى دارد و مغز و حقايق و اسرارى ، و نيز هر علمى علمائى دارد كه بقشر آن دلخوشند و نيز علمائى دارد كه بر باطن آن آگاهند ، دانش پزشكى نيز چنين است و پوست و باطن و مغزى دارد كه هركدام دانشمندانى دارند ، پزشكان جالينوسى اهل پوسته پزشكى هستند و از فلسفه كه باطن علم طبيعى است بدورند و به همين دليل مبناى دانش آنها بر قشر طب ظاهرى است ولى ما در اين كتاب هم مانند كتاب ديگرمان حقايق الطب براهى باطنى و فلسفى رفتهايم و اگر قشريون بر ما انكار كنند از آن جهت است كه مردم البته دشمن چيزى هستند كه آن را نمىدانند و اينان از فلسفه چيزى نمىدانند بنابراين آن طريقه آنها را راضى نمىكند و تو مىدانى كه اين تركيبها پس از آنكه از
دقائق العلاج ( فارسي ) — صفحة 37
مساهمون: محمد كريمخان الكرماني
ص٣٧