تا از آزمايش درست بدر آيد و پس از اطمينان آن را ثبت كنند .
بنابراين تركيب كردن دارو كارى دشوار است كه يا بايد از وحى خدائى يا از آزمايش باشد و قياس كردن راهى در آن ندارد ، نمىبينى كه عسل باز - كننده و داراى شفاء است خربوزه نيز بازكننده و داراى شفاء است اما اگر با هم جمع شوند كشنده و سدكنندهاند و هركس كه مفردات را بشناسد و قواعد تركيب را بداند نمىتواند آن را از پيش بداند مگر آنكه به او وحى شده و يا آن را آزموده باشد . بنابراين درست بينديش و بهر تركيبى كه به خاطرت رسيد دست مزن و هرچه مىتوانى از تركيبهاى پيشينيان و آزمايشكنندگان به كار ببر مگر آنكه خودت استادى دانشمند و تجربهكار باشى و كيفيت آن را بدانى . و بدان كه بهترين تركيبها آن است كه تعداد داروهاى بسيط آن كمتر باشد و نيز آن را بشناسى و اشتباهى در ماهيت آن نباشد بعلاوه در دسترس و زياد باشد تا بتوانى خوب و تازه آن را بدست آورى و نيز بايد اثر دارو شناخته شده و قيمت آن كم باشد كه دست نيازمند و بىنياز هر دو بدان برسد ، زيرا ارزش دارو بدان نيست كه داروئى كم و گرانبها بوده و آن را از جاهاى دوردست آورده باشند چه اين قبيل داروها در آن هنگام بدست ما مىرسد كه فاسد شده و خوب و بد آن را نمىتوان از هم بازشناخت و نيز نبايد مانند سنگهاى كمياب داراى ارزشى سنگين باشد زيرا سود دارو بكمى و زيادى و گرانى و ارزانى آن نيست بلكه بسته بطبع آن است و نيز نبايد ساختن دارو دشوار و نيازمند كار ، وقت ، زحمت ، حل و عقد زياد باشد و ماهها و سالها طول بكشد تا به حد خود برسد بلكه بايد زود و آسان به دست آيد چه عمر دنيا به اين زحمتها و درازى آرزو و كمى نتيجه آن وفا نمىكند . اما حكيمانى كه اين چنين داروهائى ساختهاند يا اجزاء آن را در دسترس
دقائق العلاج ( فارسي ) — صفحة 36
مساهمون: محمد كريمخان الكرماني
ص٣٦