يرقان زرد ممكن است بناگهان پيدا شود اما يرقان سياه چنين نيست و نوع زرد تا در كبد نابهنجارى نباشد پيدا نمىشود مگر آنكه در اثر بحران و به علت نيروى زياد مزاج باشد و هرچه پيشاب بيشتر و زردتر باشد بهتر است . گاهى صفرا در كبد مىسوزد و سبب پيدايش يرقان سياه مىگردد و فرق بين يرقان سياه كبدى و طحالى ، زيادى سياهى در نوع طحالى است درحالىكه در كبدى چنين نيست و مدفوع نيز پيرو همين قاعده است .
باب يازدهم پارهاى از امراض طحال
فصل ورم طحال
ورم طحال
( Splenite )
اگر از حرارت باشد علامتش بريدن نفس ، سوزش و تشنگى است و اگر از سردى باشد ، بزرگيش در زير دست حس مىشود و نفس بيمار نيز بريده بريده مىشود زيرا طحال بزرگ
( Splenomegalie )
و بر قلب فشار مىآورد . درمانش خوردن شصت تا يكصد و هشتاد سانتىگرم كبد الكبريت با آب ، قند و ايارج اشق صد سانتىگرم صبح و صد سانتى گرم شب و ماليدن دهن الزيبق در بامداد و شستن آن با آب گرم و صابون در هنگام شب است و بايد مرهم ذراريح بر موضع طحال بگذارند و نيز خوردن نمك قليا ، جوهر الاشوس ، اشوس ساجى ، همراه با آب و قند ، طرطرزاج روح - الملح با آب خرفه ، ايارج يابس و ترياق الاربعه مفيد است ، زيرا اينها بستگى ها را مىگشايد ، حب الحلتيت ، طحال را نيرو مىدهد و دهن الزيبق و ملح القلى آماس آن را فرومينشاند اين معجون نيز سودمند است : پوست هليله زرد ، بليله ، آمله سياه پوستگرفته ، پوست هليله كابلى ، پوست ريشه كور از هركدام دوازده و