ذكر مىكنيم :
[ 1 - حضور قلب ] با توجه به اين كه دعا عبارت است از خواستن و خواستن امرى باطنى است ، نتيجه مىگيريم كه دعاى بدون حضور قلب ، دعا نيست .
[ 2 - ] خضوع و فروتنى .
[ 3 - اميدوارى . ] چون خواستن بدون اميدوارى تحقق نمىيابد ، اميدوارى نيز از شرايط دعاست .
[ 4 - ] شناخت خدا و اعتقاد به قدرت او و علم او به نياز . زيرا اميدوارى كه يكى از شرايط دعا مىباشد در صورتى تحقق مىيابد كه دعا كننده خداوند را شناخته و علم و قدرت او را نسبت به خواسته خود باور داشته باشد .
لازم به ذكر است درجهاى از خضوع در مقابل بعضى از بزرگان خضوع محسوب مىشود در حالى كه همين درجه از خضوع در مقابل كسى كه بزرگى بيشترى داشته باشد خضوع نيست . و خداوند متعال بزرگتر از هر بزرگى است و حتى دعاى بدرگاه او بدون اجازه او مخالف خضوع در مقابل اوست . و خداوند نه تنها اجازه داده بلكه با اين آيه از ما خواسته است : « و هنگامى كه بندگانم از تو دربارهء من سؤال كنند ، ( بگو ) من نزديك بوده و دعاى دعا كنندگانى كه مرا بخوانند ، اجابت مىكنم . پس به من روى آورده و به من اعتماد نمايند . » « 1 »
هامش
( 1 ) بقره . آيه 186 .