« و خدا اينچنين بر دل هر منكر ستمكارى مهر بدبختى مىزند . » « 1 » و « بجز كسانى كه دائم رو به درگاه خدا دارند ، كسى آن را نمىفهمد . » « 2 » اين صفات باعث كدورت قلب شده و مانع فهميدن حقيقت اشياء مىشود ، مانند آينهاى كه زنگار گرفته و شكلها را به خوبى منعكس نمىكند .
[ 3 - ] اعتقاد به مطلبى باطل و درست پنداشتن آن و اعتقاد به اين كه خلاف آن كفر يا گمراهى مىباشد ، نيز از موانع فهم است . زيرا قبل از اين كه قلب بتواند حق را ببيند و با آن روشن بشود ، آن را كفر پنداشته و آن را توجيه و تأويل مىكند . و تا زمانى كه چنين تعصب باطلى در شخص باشد ، هيچگاه توانايى رسيدن به حق را نخواهد داشت .
[ 4 - ] هنگام تفسير آيه تفسير ظاهر و آشكارى را ببيند و خيال كند تمامى مراد آيه همين است و برداشتى غير از اين ، تفسير برأى و حرام مىباشد .
زمانى كه خوانندهء قرآن حقيقت و بزرگى قرآن را دريافت ، بايد در آيات او تدبر كند ، و وقتى تدبر كرده و موانع فهم را از سر راه برداشته و در صدد فهميدن آن برآمد ، طبيعتا منظور خدا در كلامش براى او آشكار مىشود . - البته به مقدار ايمان خود - و آنگاه كه از اين آبشخور جامى نوشيد ، مست مىشود . و زمانى كه از جلوههاى معارف الهى مست
هامش
( 1 ) غافر . آيه 35 .
( 2 ) غافر . آيه 13 .