كامل و تمام و جامعى شامل حكم ظاهر و باطن و تدبير دين و دنيا آورده است تا جايى كه براى پستترين حالات انسان كه تخلّى است نيز احكام و مصالح و پندها و ذكرها و دعاهايى بيان كرده كه عاقل در حيرت فرو رفته و عقلها در شگفتى مىافتند مثلا در هنگام ورود به مستراح حكم كرده است كه اول پاى چپ را گذاشته - زيرا در جايى وارد شده كه مناسب با پاى چپ است - و هنگام خروج پاى راست را مقدم كند - زيرا خروج از جاى پست با پاى راست مناسب است .
و خلاصه در زمان او و جانشينانش علومى پخش شد كه شرق و غرب را پر مىكند . علومى از قبيل فقه ، اخلاق و معارف و حكمت را در ميان امت خود در مدت كمى كامل نمود بطورى كه حكمت كسانى كه قبل از او و در زمان طولانى بودند به آن مقدار نمىرسد . و شريعت و حكمت و نورى آورد كه جهانيان را در مدت كوتاه عملهايشان به بالاترين درجات كمال و زيباترين جلوههاى دوستى با خداوند متعال مىرساند .
و اگر انسان نعمت بعثت را به همين مقدار كه بيان كردم ، بفهمد - گرچه آنچه را كه گفتيم قطرهاى از درياى حقايق بعثت نيز نيست - و بداند كه امير المؤمنين عليه السّلام براى رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم برادر و وزيرى بود مانند نسبت هارون به موسى - مگر اين كه بعد از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پيامبرى نيست - و در شهر علم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود و اسلام با شمشير او برپا و هدايت با تعاليم او ميسر بود و خداوند در كتابش او را به منزلهء
المراقبات في أعمال السنة (فارسى) — صفحة 148
مساهمون: ابراهيم محدث
ص١٤٨