و معنى روزهء اعضاى بدن خوددارى اعضاى بدن از مخالفت خواستههاى الهى است ، و روزهء قلب عبارت از نگهداشتن آن از خواستههاى پست و خطورات دنيوى و بازداشتن كامل آن از غير خدا مىباشد .
روزه و همينطور هر عبادتى را عوام تكليفى بيش نمىدانند و لذا با زحمت آن را انجام مىدهند ، ولى خواص آن را بزرگداشت و لطفى از جانب خداوند دانسته و قرار دادن عبادات و واجب نمودن آن را منت بزرگى براى خدا و نعمت بزرگى براى بندگان مىبينند . و بگونهاى كه شايسته بزرگداشت آن است ، با نشاط ، خوشحالى و سرور از آن استقبال مىكنند نه با حالتى كه انسان با تكليف روبرو مىشود . بلكه بالاتر ، از خطاب تكليف لذت برده و شامان مىشوند . از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه درباره اين آيه : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! روزه بر شما نوشته شد . » « 1 » فرمودند : « لذت خطاب ( خداوند به مؤمنين ) سختى عمل را از بين برده است . » بنده عارف به خدا و به حق او بايد همچنين باشد . زيرا هنگامى كه بنده پروردگار را شناخت ، او را دوست مىدارد ، و هنگامى كه او خدا را دوست داشت ، خدا نيز او را دوست مىدارد ، و بدين ترتيب تمام معاملات او با خدا معامله محبوب با محبوب مىگردد . و آيا محبوبى را مىشناسى كه خدمت به محبوب براى او سخت باشد ، بخصوص موقعى كه خدمت
هامش
( 1 ) بقره . آيه 183 .