سپس كه مهدى بخلافت رسيده بود ، عبد الملك بن يزيد از كار بر كنار شد و مهدى « حميد بن قحطبه » را بحكومت خراسان بازگردانيد و حميد آنجا اقامت داشت تا مرد ، سپس مهدى « معاذ بن مسلم رازى » مولاى ربيعه را والى خراسان گردانيد و يوسف « برم » حرورى « 1 » خروج كرده بود و مهدى براى جنگ با يوسف برم ، يزيد بن مزيد بن زائدهء شيبانى را فرستاد تا با وى جنگيد و او را اسير گرفت و نزد مهدى فرستاد ، پس مهدى دو دست و دو پاى او را بريد ، « 2 » سپس بدنبال يوسف برم ، حكيم « 3 » يك چشم معروف به « مقنّع » خروج كرد و معاذ بن مسلم عامل خراسان بود و عقبة بن سلم هنائى و جبريل بن يحيى بجلى و ليث مولاى امير المؤمنين همراه وى بودند ، پس مهدى براى جنگ با « مقنع » تنها سعيد حرشى را مأمور كرد و او پيوسته مقنع را شكست مىداد تا به بلاد « صغد » رسيد و در يكى از قلعههاى « كش » متحصن گشت پس چون كار محاصره بر وى سخت شد خود و همراهانش زهر نوشيدند و همگى مردند و قلعه گشوده شد و مهدى معاذ بن مسلم را از حكومت خراسان بر كنار كرد و « مسيّب بن زهير ضبىّ » را بر سر كار آورد ، سپس مهدى در آخر خلافت خود ، مسيب را هم بر كنار كرد و حكومت خراسان را به « فضل بن سليمان طوسى » داد ، و او همچنان بر سر كار بود تا مهدى بمرد .
در خلافت موسى ( هادى ) ، هارون رشيد ، « جعفر بن محمد بن اشعث خزاعى » را والى خراسان گردانيد ؛ پس به فلج گرفتار شد و مرد و بجاى وى پسرش « عباس ابن جعفر بن محمد بن اشعث » را والى قرار داد ، سپس او را هم از كار بر كنار ساخت و « غطريف بن عطاء » را كه دايى رشيد بود بر سر كار آورد ، اما او نتوانست خراسان را اداره كند ، پس وى را عزل كرد و « حمزة بن مالك بن هيثم خزاعى » را والى ساخت سپس او را هم بر كنار كرد و حكومت خراسان را به « فضل بن يحيى بن خالد بن برمك » داد ، پس رهسپار بلخ گرديد و چندين ناحيه از طخارستان و كابل شاه ، و شقنان را فتح
هامش
( 1 ) ر . ك . ترجمهء تاريخ ، ج 2 .
( 2 ) پس مهدى او را گردن زد و بدار آويخت ( ر . ك . ترجمهء تاريخ ، ج 2 ) .
( 3 ) حكيم ، و بقولى حكم و بقولى عطا نام وى بوده است .