جوزجان
و از فارياب تا « جوزجان » پنج منزل است و چهار شهر دارد : مركز جوزجان به آن « انبار » گفته مىشود و واليان آنجا منزل مىكنند ، و دوم به آن « اسان » و « صمعاكن » گفته مىشود ، و سوم را كه پادشاه جوزجان در آن ساكن مىشود « كندرم » و « قرزمان » گويند ، و چهارم را « شبورقان » و آن را در دوران پيشين مملكتى بوده است و جوزجان بر زمين هند برابر كرمان واقع است .
بلخ
و از جوزجان تا « بلخ » براى كسى كه رو بمشرق حركت كند چهار منزل است ؛ و بلخ را ناحيهها و شهرها است و عبد الرحمن بن سمره در دوران معاوية بن ابى - سفيان آن را فتح كرد و شهر بلخ شهر بزرگتر خراسان است و پادشاه خراسان « شاه طرخان » در آنجا منزل داشت و آن شهرى است با عظمت كه بر آن دوباره است ، بارهاى پشت بارهاى ؛ و در دوران پيشين بر آن سه باره بوده است ، و آن را دوازده دروازه است و گفته مىشود كه شهر بلخ وسط خراسان است چنان كه از آنجا تا « فرغانه » سى منزل به طرف مشرق است و از آنجا تا « رى » سى منزل به طرف مغرب و از آنجا تا « سيستان » سى منزل به طرف قبله و از آنجا تا « كابل » و « قندهار » سى منزل ، و از آنجا تا كرمان سىمنزل ، و از آنجا تا « كشمير » سى منزل ، و از آنجا تا « خوارزم » سى منزل ، و از آنجا تا « ملتان » « 1 » سى منزل . و بارهء عظيمى به قريهها و آباديها و مزرعههاى بلخ احاطه دارد ، چنان كه از دروازهاى از دروازههاى بارهء پيرامون مزرعهها و آبادى ها ، تا دروازهءاى كه در مقابل آن واقع است ، دوازده فرسخ فاصله است ، و در بيرون باره عمارتى و مزرعهاى و قريهاى نيست و بيرون آن فقط ريگستان است ، و براى اين باره بزرگ پيرامون زمين بلخ ، دوازده دروازه است ، و براى بارهء دوم كه پيرامون محلههاى كنارهء شهر است چهار دروازه ، و از بارهء اعظم تا بارهء دوم پنج فرسخ است ، و
هامش
( 1 ) ملتان ، كه آن را بيشتر « مولتان » با واو نويسند ، شهرى است در هند نزديك غزنه كه اهالى آن از قديم مسلماناند .