و اهالى آن مردمى بهم آميختهاند و عربشان اندك است و بيشتر اهالى آن عجم و از اشراف دهقاناناند ، و در آن قومى عرب است كه از كوفه و بصره ، از ثقيف و تميم و بنى ضبّه و خزاعه و بنى حنيفه ، و از بنى عبد القيس و جز اينان بدان منتقل گشتهاند ، گفته مىشود كه سلمان فارسى رحمت خدا بر وى باد از مردم اصفهان ، از آباديى بنام « جيان » و بقول مردم اصفهان « اداره » بوده است . و مردم اصفهان را آبهاى بسيارى است از رودخانهها و چشمههايى كه تا اهواز جريان دارد ، از اصفهان به « شوشتر » و سپس به « مناذر » بزرگ « 1 » ، سپس به شهر اهواز . اصفهان در سال بيست و سه فتح گرديد ، و مبلغ خراج آن ده هزار درهم است ، و روستاهاى آن عبارت است از : « روستاى جىّ » كه شهر در آن واقع است ؛ و « روستاى برآن » « 2 » كه اهالى آن كشاورزانند و با غير خود آميخته نيستند ؛ و « روستاى برخار « 3 » » كه نيز قويم از كشاورزان در آن سكونت دارند ؛ و « روستاى رويدشت » كه حد فاصل ميان اصفهان و يكى از استانهاى فارس بنام « يزد » است ، و « روستاى بران » و « روستاى ميرين » و « روستاى قامدان » كه كردها و مردم بهم آميختهاى از عجم كه در شرافت به ديگران نمىرسند آنجا هستند و « خرّ مدينان » از همينجا ظهور كردند و همين روستا حد فاصل ميان توابع اصفهان و مضافات اهواز است ؛ و « روستاى فهمان » كه نيز كردها و خرّ مدينان در آن سكونت دارند ، و « روستاى فريدين » و عجمهاى فرومايه كه اشراف عجمهاى اصفهان آنان را « ليبه » مىنامند در اين روستايند ؛ « روستاى رادميله » و دو روستاى « سردقاسان » و « جرمقاسان » كه اشرافى از كشاورزان و قومى از عرب از اهل يمن از ( قبيلهء ) همدان در آن دو سكونت دارند ،
هامش
راشد بن مستر شد در جى معروف و مزار است ( مراصد الاطلاع ) . اعشاى همدان گفته است :و يوما بجى تلافيته * و لولاك لاصطلم العسكر. ( 1 ) مناذر ، بفتح اول يا ضم آن و ذال مكسوره ؛ دو شهر است در نواحى خوزستان ، كوچك و بزرگ كه آن را در فتوح داستانى است .
( 2 ) در مراصد الاطلاع « براءان » بفتح و همزه بعد از الف ، و الف ديگرى و نون ضبط شده است .
( 3 ) در مراصد الاطلاع « برخوار » بضم و سكون و خاى نقطهدار ضمهدار و واو و الف و راء ضبط شده است .