بصره و كوفه و سواد بثمر رسيد ، و درختها نشانيدند و شگفت ثمر داد ، و در اثر فزونى و خوبى آب ، بستانها و باغها در محلههاى بغداد از هر طرف بسيار شد و هر چه در هر سرزمين به عمل مىآمد ، در بغداد به عمل آمد ، چه صنعتگران حاذق از هر جا بدانجا منتقل شدند و از هر ناحيهاى رو به بغداد نهادند و از نزديكها و دورها آهنگ آنجا كردند . اين بود طرف غربى بغداد ، يعنى طرف مدينهء ( ابو جعفر ) و طرف كرخ و طرف محلههاى بيرون باره ، و در هر طرفى از آن گورستانى است و آباديهايى بهمپيوسته و عمارتهايى در امتداد هم قرار گرفته ، و طرف شرقى بغداد مهدى بن منصور كه وليعهد پدرش بود آنجا منزل گزيد و در سال 143 بناى آن را آغاز كرد ، پس مهدى كاخ خود را در « رصافه » در پهلوى مسجد جامع رصافه بنياد نهاد و نهرى را كه از نهروان جدا مىشود حفر كرد و آن را « نهر مهدى » نام گذارد و در طرف شرقى جارى مىشود . منصور پس از آنكه آنان را كه در طرف غربى يعنى طرف مدينهء وى بودند قطعه زمينها بخشيد ، ( در طرف شرقى ) ببرادران و فرماندهان خود قطعه زمين داد و چنان كه در طرف مدينه قطعه زمينها را بخش كرد ، در اين طرف هم كه معروف به « عسكر مهدى » است ، قطعه زمينها را تقسيم نمود و مردم هم در فرود آمدن بر مهدى رغبت وافر و همچشمى نشان دادند ، چه مهدى را دوست مىداشتند و او هم در بذل اموال و بخشش برايشان وسعت مىداد ، و نيز وسعت اين طرف بيشتر بود ، چه مردم به طرف غربى كه جزيرهاى ميان دجله و فرات بود ، پيشدستى كردند و آنجا ساختمان ساختند و بازارها و داد و ستدها در آنجا داير شد و چون بناى طرف شرقى آغاز گرديد ، جلو كسانى كه خواستند ساختمانهاى وسيع بسازند گرفته شد ، نخستين قطعه زمين در سر پل ، براى خزيمة بن خازم تميمى است كه رئيس شرطهء مهدى بود ، سپس قطعه زمين اسماعيل بن على بن عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب ، سپس قطعه زمين عباس بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب ، چه وى قطعه زمين خود را در طرف غربى باغى ساخت ، سپس قطعه زمين سرىّ بن عبد اللّه بن حارث بن عباس بن
البلدان ( فارسى ) — صفحة 23
مساهمون: اليعقوبي
ص٢٣