توصيف دانهء ديگر شاهانهاى ( براى بر طرف ساختن بوى بد دهان ) كه تميمى آن را در كتاب خود « جيب العروس و ريحان النفوس » ذكر كرده و گفته كه آن را از احمد بن ابى يعقوب فرا گرفته است و آن ، تا آخر . « 1 » * * * احمد بن ابى يعقوب گفته : نصاراى حيره بدان جهت « عباد » ناميده شدند كه پنج نفر از ايشان بر كسرى وارد شدند ، پس بيكى از ايشان گفت : نام تو چيست ؟
گفت : عبد المسيح . بدومى گفت : نامت چيست ؟ گفت : عبد يا ليل . به سومى گفت :
نام تو چيست ؟ گفت : عبد يا سوع . بچهارمى گفت : نام تو چيست ؟ گفت : عبد اللّه .
به پنجمى گفت : نام تو چيست ؟ گفت : عبد عمرو . پس كسرى گفت : انتم عباد كلكم .
يعنى : شما همهتان بندگانيد « 2 » . و بدينجهت « عباد » ناميده شدند .
* * * احمد بن ابى يعقوب از فرزندان جعفر بن وهب گفته است كه واثق در دوران خويش بعنوان صدقه و جايزه و وجوه خيريه ، در بغداد و سر من رأى و كوفه و بصره و مدينه و مكه ، پنج ميليون دينار تقسيم كرد و وليد بن احمد بن ابى داود ( دؤاد ) پس از آتش سوزيى كه در بازارهاى بغداد روى داد از طرف وى به بغداد آمد و پانصد هزار دينار همراه داشت ، پس آنها را بر بازرگانانى كه اموالشان در آتش سوزى از ميان رفته بود تقسيم كرد و در نتيجه وضعشان خوب شد و بازارهاى خود را با گچ و آجر ساختند و براى دكانهاى خود درهاى آهنين ساختند .
* * * احمد كاتب گفته است : ( احمد بن طولون براى ساختن مسجد جامع ) صد و بيست هزار دينار پول داد « 3 » و معماران بوى گفتند كه مناره را بر چه شكلى بسازيم ؟ و او با آنكه هرگز در مجلسى بازى نمىكرد ، كاغذى پيچيده گرفت و با آن بازى
هامش
( 1 ) آنچه از صفحهء ، 144 تا اينجا از تميمى از يعقوبى نقل شده ، از مجلد دوازدهم ( ص 2 - 205 ) كتاب نهاية الارب نويرى است .
( 2 ) ظاهرا كسرى بايد پهلوى گفته باشد و آنگاه به عربى ترجمه كرده باشند كه : « انتم عباد كلكم » .
( 3 ) احمد بن طولون مسجد جامع را ميان قاهره و مصر در سال 259 بنا كرد و بگفتهء قضاعى در كتاب « خطط » ساختمان آن را در سال 264 آغاز نمود و در سال 766 از آن فارغ گشت ، ( ر . ك . وفيات الاعيان ج 1 ص 156 ، رقم 70 ) .