آمدند و ميان بجيله و كنده زمينى تهى بدست آوردند و همانجا منزل گزيدند و قبيلهء « همدان » در كوفه پراكنده گشتند و « تميم » و « بكر » و « اسد » آمدند و در كنارهها منزل كردند و ابو عبد اللّه جدلى را در ميان بجيله قطعه زمين داد ، پس جرير بن عبد اللّه گفت : چرا اين مرد با اينكه از ما نيست در ميان ما فرود آمده است ؟
عمر به او گفت : به آنچه براى تو بهتر است منتقل شو ؛ و او هم به بصره منتقل شد و عامهء « احمس » « 1 » از ( مجاورت ) جرير بن عبد اللّه به « جبانه » منتقل شدند و خطهها تغيير يافت و بنام قومى كه بعدها خريدند و ساختمان كردند معروف گرديد ، و هر قبيلهاى را « جبانه » اى بود بنام خودشان و سرورانشان معروف ، از جمله : « جبانهء عرزم » « 2 » و « جبانهء بشر » و « جبانهء ازد » و « جبانهء سالم » و « جبانهء مراد » و « جبانهء كنده » و « جبانهء صائديان » « 3 » و « صحراى اثير » « 4 » و « صحراى بنى يشكر » و « صحراى بنى عامر » . عمر بن خطاب به سعد نوشت كه كوچههاى كوفه را پنجاه ذراع به « ذراع سوداء » قرار دهد و بازارها از قصر و مسجد تا سراى وليد تا « قلائين » « 5 » تا سراهاى ثقيف و اشجع « 6 » قرار داده شد و سايهبانهايى از بوريا داشت ، تا دوران خالد بن عبد اللّه قسرى كه بازارها را ساخت و براى هر صنفى از بازرگانان سرايى و دربندى قرار داد و كرايهء آنها را بسپاهيان اختصاص داد چه دههزار مرد جنگى در كوفه اقامت مىداشتند .
منزلهاى از كوفه تا مدينه و مكه
كسى كه خواهد از كوفه به حجاز رود ، بر سمت قبله در منزلهايى آباد و آبخورهايى داير كه خلفاى بنى هاشم را در آنها قصرهايى است ، بيرون رود . اول آن منازل « قادسيه » است ، سپس « مغيثه » « 7 » سپس « قرعاء » « 8 » سپس « واقصه » سپس « عقبه » سپس « قاع » « 9 »
هامش
( 1 ) بنو احمس بطنى است از ضبيعه ( منتهى الارب ) .
( 2 ) عرزم ، بفتح اول و سوم و سكون دوم : نام مردى است كه آنجا خشت مىزد و بوى نسبت داده شد .
( 3 ) صائد بطنى است از قبيلهء همدان
( 4 ) اثير ، بر وزن زبير ، اثير بن عمرو سكونى پزشك كوفى است و صحراى اثير بنام وى معروف است .
( 5 ) بنام تا به سازها ، يا قليه پزها .
( 6 ) ثقيف و اشجع دو قبيله است .
( 7 ) منزلى در راه مكه بعد از عذيب به طرف مكه ، شهرى بوده است كه ويران شده و در آن قصرى و بركهاى و چاههايى است .
( 8 ) ميان آن و واقصه هشت فرسخ است .
( 9 ) يوم القاع ، يكى از ايام معروف عرب ميان بكر بن وائل و بنى تميم كه اوس بن حجر بدست بسطام بن قيس اسير شد ، به همين محل منسوب است .