حسن ختام اين مقدمه را بر خود واجب مىدانم كه از اولياى محترم انتشارات سروش كه مرا به ترجمه اين اثر ترغيب كردهاند سپاسگزارى كنم .
عبد المحمّد آيتى
حواشى
شرح
( 1 ) . گفتيم بنابر مشهور ، زيرا نام مادر امام ( ع ) را به صورتهاى زير نيز ذكر كردهاند :
شهربانويه ، شاه زنان ، جهان شاه ، شهرناز ، جهان بانويه ، خوله ، برّه ، سلافه ، غزاله ، سلامه ، حرار ، مريم و فاطمه ( ر ك . دكتر سيد جعفر شهيدى ، زندگانى على بن الحسين ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى ، ص 10 . )
( 2 ) . همان ، ص 7 .
( 3 ) . ابو فراس همام بن غالب ملقب به « فرزدق » در حدود سال بيستم هجرى در بصره متولد شد . فرزدق شاعرى است اهل مدح و هجا و ممدوحان او بيشتر خلفاى بنى اميهاند . ولى او را قصيدهاى است در مدح على بن الحسين ( ع ) با اين مطلع :هذا الذى تعرف البطحاء وطئته * و البيت يعرفه و الحلّ و الحرمشمار ابيات اين قصيده مختلف ذكر شده است ؛ از چهار بيت تا چهل و يك بيت . همچنين بعضى همهء آن را يا ابياتى از آن را به شاعران ديگر و در مدح ممدوحان ديگر دانستهاند .
آنچه ترجمهء آن را آوردهايم ابياتى است كه در ديوان شاعر چاپ شده ( به تحقيقات شگرف استاد دكتر شهيدى در كتاب زندگانى على بن الحسين ، صص 112 - 133 ، مراجعه فرماييد . )
( 4 ) . مراد سيد جليل القدر محمد باقر موحد ابطحى است كه تحقيقات ايشان در پايان