از آثار اوست : كتاب اختلاف اهل الكوفة و البصرة و الشام فى المصاحف ، و كتاب معانى القرآن ، در چهار جلد ، اين كتاب را براى عمر بن بكير تأليف كرد ، و كتاب البهىّ را براى امير عبد الله بن طاهر تأليف كرد ، و كتاب المصادر فى القرآن ، و كتاب اللغات ، و كتاب الوقف و الابتداء ، و كتاب الجمع و التثنية فى القرآن ، و آلة الكتّاب ، و الفاخر ، و كتاب النوادر ، و كتاب فعل و افعل ، و كتاب المقصور و الممدود ، و كتاب المذكّر و المؤنث ، و كتاب يافع و يافعه ، و كتاب ملازم ، و كتاب الحدود ، كه آن را به امر مأمون تأليف كرد . و كتاب مشكل اللغة الكبير ، و كتاب المشكل الصغير ، و كتاب الواو ، و جز اينها . .
1228 - يحيى بن سعدون بن تمّام [ 1 ]
ابو بكر ازدى قرطبى ، ملقب به سابق الدين . شيخ فاضل و عالم به نحو و وجوه قراءات . در قرطبه شاگرد ابو القاسم خلف بن ابراهيم بود . سپس به عراق آمد و از ادبا و قراء آن ديار بهره گرفت . آنگاه رهسپار مصر و اسكندريه شد و از ابو طاهر احمد بن محمد سلفى اصفهانى و ابو عبد الله محمد بن احمد رازى علم آموخت . آنگاه در دمشق سكونت گزيد . به سبب حسن خلق و تواضعى كه داشت مردم از او منتفع مىشدند .
سپس به اصفهان رخت كشيد و از آنجا به موصل رفت . وى مردى ثقه و صدوق و ديندار و اهل خير بود .
در سال 486 و به قولى 487 در قرطبه متولد شد و در روز عيد فطر سال 567 در موصل در گذشت . .
1229 - يحيى بن سعيد بن مبارك [ 2 ]
معروف به ابن دهّان بغدادى انصارى . كنيهاش ابو زكريا بود و كنيهء پدرش ابو محمد . خود و پدرش هر دو از علماى نحو بودند . اديب بود و شاعر . در اوائل سالى كه پدرش وفات
هامش
[ 1 ] ابن خلكان 6 : 171 ، المغرب 1 : 135 ، انباه الرواة 4 : 37 ، الانساب 10 : 14 ، اللباب 3 : 26 ، عبر الذهبى 4 : 200 ، سير الذهبى 20 : 546 ، مرآة الجنان 3 : 380 ، البداية و النهاية 12 : 270 ، طبقات ابن الجزرى 2 : 372 ، النجوم الزاهرة 6 : 66 ، التكملة لابن الابار : 742 ، كتاب الروضتين 1 : 205 ، صلة الصلة : 177 ، معرفة القراء الكبار 2 : 429 ، بغية الوعاة 2 : 334 ، نفح الطيب 2 : 116 ، الشذرات 4 : 225 ، اشارة التعيين : 380 .
[ 2 ] بغية الوعاة 2 : 334 .