دروغ او در شگفت شده بودند و ، در عين حال ، آنچه مىگفت مىنوشتند . ابو على حاتمى كه از اصحاب او بود ، مىگفت كه در امالى حامض از ثعلب از ابن اعرابى آمده بود كه خواج به معنى گرسنگى است .
رئيس الرؤساء ابو القاسم على بن الحسن حكايت كرد كه ابو عمر زاهد معلم فرزند قاضى ابو عمر محمد بن يوسف بود . بر او قريب سى مسئله از مسائل نحو املا كرد و براى هر يك دو بيت شعر مثال آورد . ابو بكر بن دريد و ابو بكر بن انبارى و ابو بكر بن مقسم عطّار مقرى نزد قاضى ابو عمر بودند . او آن مسائل و آن شواهد را به ايشان عرضه نمود .
گفتند : چنين شعرهايى نشنيدهايم . ابن دريد گفت : از مجعولات ابو عمر زاهد است . اين خبر به ابو عمر رسيد ، نزد قاضى آمد و يك يك آن ابيات را از دواوين بيرون آورد و به قاضى نشان داد . سپس گفت : اين دو بيت را هم ثعلب سروده است ، بخواند و آنها را قاضى بر پشت كتاب نوشت . اين خبر به ابن دريد رسيد ، تا زنده بود با ابو عمر يك كلمه هم سخن نگفت .
ابو عمر زاهد علم خود از ابو العباس ثعلب آموخته بود . مدتى دراز ملازم او بود تا آنجا كه او را غلام ثعلب مىگفتند . ابو على حاتمى اديب و كاتب و لغوى و ابو القاسم بن برهان از او مىآموختند و ابو الحسن محمد بن رزقويه و ابو على بن شاذان و جز آن دو از او روايت مىكردند .
پيشهء ابو عمر تطريز بود ، ازاينرو ، او را مطرّز مىگفتند . يعنى كسى كه حاشيه و طراز جامه را درست كند . ولادتش در سال 261 بود و وفاتش در روز يكشنبهء سيزده شب از ماه ذوالقعدهء سال 345 گذشته در ايام خلافت المطيع للّه . روز دوشنبه در صفهاى كه رو به روى قبر معروف كرخى است به خاكش سپردند و فاصلهء ميان دو قبر به قدر عرض راه است . ابو الحسن رزقويه وفات او را در سال 344 ذكر كرده ولى همان 345 درستتر است .
از آثار اوست : شرح الفصيح لثعلب و فائت الفصيح ، كه كتابى است كوچك ، و اليواقيت در لغت ، و المرجان در لغت و الكتاب الحضرى فى الكلمات و غريب الحديث ، در تكميل مسند ابن حنبل و كتاب المكنون و المكتوم و فائت المستحسن و كتاب ما انكره الأعراب على ابو عبيده فيما رواه و الموشّح و السريع و كتاب التفّاحة و فائت الجمهرة و فائت العين و تفسير اسماء القرّاء و المدخل فى اللغة و حل المدخل و النوادر و
معجم الأدباء ( فارسي ) — صفحة 1110
مساهمون: ياقوت الحموي
ص١١١٠