خبر از دمّر از بطون زناته و كسانى از ايشان كه در اندلس بودند و آغاز كار و سرانجام احوالشان
بنى دمر از زناتهاند . پيش از اين گفتيم كه ايشان از فرزندان ورسيك بن اديدت بن جانا هستند .
شعوبشان بسيار است . مواطنشان در افريقيه در نواحى طرابلس و جبال آن است . برخى ديگر چادرنشينانى هستند كه در ضواحى جاى دارند از عربهاى [ 1 ] افريقيه . از بطون بنى دمر است بنى و رغمه كه در اين عهد با قوم خود در جبال طرابلس زندگى مىكنند و نيز از بطون ايشان بطنى است متسع با شعوب بسيار به نام بنى ورنيد [ 2 ] بن وانتن بن وارديرن بن دمر . و از شعوب ايشان است بنى ورتانين و بنى غرزول و بنى تفورت [ 3 ] . برخى گويند كه اين شعوب منتسب به بنى دمر بن ورنيد [ 4 ] نيستند . بقاياى بنى ورنيد در اين عهد در كوهستانى مشرف بر تلمسان زندگى مىكنند و پيش از آن در اراضى جنوبى آن بودند . بنى راشد به هنگامى كه از بلاد صحرا به تل آمدند مزاحم آنان شدند و آن اراضى از ايشان بستدند و آنان را به كوهستانى كه امروز به نام ايشان ناميده شده است راندند . اين كوه مشرف بر تلمسان است . از بنى دمر جمعى از اعيان و مردان سلحشورشان به اندلس رفتند و اين در هنگام دعوت حكم المستنصر بود . سلطان آنان را در سپاه خود داخل نمود و المنصور محمد بن ابى عامر در كارهاى خويش به آنان استظهار مىكرد . همچنين سليمان المستعين بن الحكم پايههاى دولت خود بر دوش ايشان قرار داد و در آن هنگام كه بربرها و پس از بربرها بنى حمود بر او شوريدند . اينان بر سپاهيان عرب اندلس غلبه يافتند . ميان دو گروه نبردى طولانى رخ نمود كه رشته خلافت را بگست و جمعشان پريشان شد و كشور تقسيم گرديد يكى از رجال ايشان نوح دمرى بود كه در شمار ياران بزرگ محمد بن ابى عامر بود . المستعين او را به امارت اعمال مورور [ 5 ] واركش فرستاد . نوح به مدت چهار سال كه سراسر فتنه و خونريزى بود بر آن ديار فرمان راند و براى خود دولتى تأسيس كرد . نوح در سال 733 در گذشت و پسرش ابو مناد محمد بن نوح به جايش نشست . او را الحاجب عز الدوله لقب دادند . و كسى را دو لقب دادن شيوهء ملوك طوايف بود . ميان او و ابن مناد فرمانرواى غرب اندلس كشاكش بود . المعتضد بن عباد در يكى از سفرهايش به دژ اركش رسيد . خود در جامهء مبدل در خفا مىگرديد . يكى از ياران نوح او را بديد و بگرفت و نزد نوح برد . نوح در حق او نيكى كرد و از اسارت آزادش كرد . از اين رو در نزد او مقامى يافت . اين واقعه در سال 743 بود . معتضد به دار الملك خويش باز گرديد . در سالهاى بعد
هامش
[ ( 1 ) ] در سه نسخه به جاى عرب ، غرب آمده است
. [ ( 2 ) ] در نسخهءCوB: ورتيد .
[ ( 3 ) ] در نسخهB: يفورت
. [ ( 4 ) ] در نسخهءهاىBوC: ورتيد .
[ ( 5 ) ] مدّور نيز خوانده مىشود .