اتفاق افتاد و آن پيش از رفتن المعز لدين اللّه معدبه به قاهره و امارت بلكين بر افريقيه بود . پس از خير ، پسرش محمد و عم او يعلى بن محمد امور زناته را در دست گرفتند و چنان كه گفتيم محمد بن خير و عمش يعلى بن محمد پيوسته در نزد المنصور محمد بن ابى عامر آمد و شد مىكردند .
پسران عطية بن عبد اللّه بن خزر يعنى مقاتل [ بن عطيه ] و زيرى [ بن عطيه ] بر سر رياست بر مغراوه با آنان منازعه داشتند . مقاتل هلاك شد المنصور و محمد بن ابى عامر زيرى بن عطيه را برگزيد و بركشيد و امارت مغرب داد . اين واقعه مقارن بود با هلاكت بلكين و شورش ابو البهار بن زيرى صاحب مغرب اوسط بر باديس . وقايع ميان او و زيرى و يدو بن يعلى را پيش از اين آورديم . سپس زيرى بن عطيه قدرت يافت و در منازعه بر سر مغرب بر همهء آنان غلبه يافت . سپس بر ابن ابى عامر شوريد . ابن ابى عامر فرزند خود المظفر را به گوشمال او فرستاد و زناته را از مغرب اوسط بيرون راند . زيرى بن عطيه در مغرب اوسط پيش رفت و به شهرهاى مسيله و اشير در آمد . سعيد بن خزرون كه به صنهاجه روى آورده بود طبنه را تصرف كرد . زناته در افريقيه بر او گرد آمدند و پس از او به پسرش فلفول گرويدند . فلفول بر باديس هنگامى كه زيرى بن عطيه به مسيله واشير لشكر بر دشوريد و باديس و پس از او پسرش منصور به جنگ فلفول و قومش پرداختند و از مغرب اوسط غافل شدند و حماد بن بلكين را بر سر او راندند و ميان او و زناته جنگهايى پى در پى بود و زيرى بن عطيه به هلاكت رسيد و المعز لدين اللّه در سال 393 او را امارت مغرب داد و صنهاجه بر تلمسان و متعلقات آن غلبه يافت و چنان كه پيش از اين گفتيم شهر وجده را بنا نهاد .
يعلى بن محمد در تلمسان فرود آمد اين شهر ملك او بود و ملكيت آن و ضواحىاش به اعقاب او منتقل شد . سپس حماد پس از آنكه در بلاد صنهاجه بر خاندان بلكين فرمان راند به هلاكت رسيد و فرزندان او سرگرم جنگ با فرزندان باديس شدند و در اين مدت دولت بنى يعلى در تلمسان نيرو گرفت و با آل حماد گاه در صلح بودند و گاه در جنگ ، چون عربهاى بنى هلال به افريقيه در آمدند و المعز و قومش بر آن غلبه يافتند ، اعمال آن را ميان خود تقسيم كردند و به اعمال بنى حماد راندند و آنان را در قلعه محصور نمودند و ضواحى از ايشان بستدند و بار ديگر استيلاى از دست رفته را به دست آوردند و بلاد اثبج و بلاد زغبه را از آنان بستدند و به نيروى آنان بر زناته مغرب اوسط غلبه يافتند و در زاب بر سر آنان فرود آمدند و بسيارى از متصرفانشان را گرفتند . ميان ايشان و بنى يعلى امراى تلمسان زد و خوردهايى در گرفته بود مواطن زغبه به ايشان نزديكتر بود .
امير تلمسان در عهد ايشان بختى از فرزندان يعلى بود . وزير و سردار او در جنگها ابو سعدى [ 1 ] بن خليفهء يفرنى بود . او بسيار اتفاق مىافتاد كه لشگر از تلمسان به قتال عربهاى اثبج
هامش
[ ( 1 ) ] در نسخهBوF: ابو سعيد .