پس از قتل ابو سعيد عثمان بن عبد الحق برادرش محمد ( اول ) بن عبد الحق به جاى او نشست .
او نيز در حمله به بلاد مغرب و گرفتن باج و خراج از مردم شهرها و قبايل بدوى و كوچنده و ديگر رعاياى آن ديار شيوهء برادر پيش گرفت . ابو محمد عبد الواحد الرشيد موحدى ابو محمد بن وانودين را به جنگ ايشان فرستاد و منشور امارت مكناسه به او داد . ابو محمد بن وانودين به مكناسه رفت و در گرفتن باج و خراج مردم را سخت بيازرد . آنگاه بنى مرين در تيجد و غير [ 1 ] از ضواحى مكناسه روى نهادند . در نزديكى مكناسه يا جمعى از نصارى ( روميان ) كه ابو محمد بن وانودين به حراست آن منطقه فرستاده بود برخورد كردند . جنگى سخت در گرفت و از دو سو جماعتى كشته شد .
محمد بن ادريس بن عبد الحق يكى از سرداران رومى را به مبارزت طلبيد ضربتى بر يك ديگر زدند ، كه آن رومى از ضربت محمد بن ادريس كشته شد ولى روى محمد از ضربت او مجروح گرديد و نشان اين ضربت پس از بهبود بر چهرهء او بماند . از اين رو او را ابو ضربه لقب دادند . آنگاه بنى مرين بر موحدين تاختن گرفتند و با ايشان جنگ در پيوستند . موحدين شكست خوردند و ابو محمد بن وانودين به مكناسه واپس نشست . دولت بنى عبد المؤمن آخرين نفسهايش را بر مىآورد . از اين قرار كه چون الرشيد بن المأمون در سال 640 كشته شد برادرش ابو الحسن على به جاى او نشست و به السعيد ملقب گرديد و مردم مغرب با او بيعت كردند . السعيد عزم غزو بنى مرين كرد تا طمع تصرف آن بلاد از سر به در كنند . پس سپاه موحدين را روانهء پيكار ايشان نمود . قبايل مصامده و عرب و جماعاتى از روميان همراه ايشان بودند . اين سپاه كه به قولى بيش از بيست هزار تن بود در سال 642 به حركت در آمد . بنى مرين نيز بيامدند و در وادى ياباش جنگ آغاز كردند و دو لشكر در جنگ پاى فشردند عاقبت بنى مرين شكست خوردند و امير محمد بن عبد الحق به دست يكى از سرداران رومى كشته شد . بنى مرين بگريختند و موحدين از پى ايشان بودند تا شب در رسيد . بنى مرين به كوههاى غياته [ 2 ] از نواحى تازى رسيدند و روزى چند در آنجا درنگ كردند ، سپس به بلاد صحرا روى نهادند و ابو يحيى ابو بكر بن عبد الحق را بر خود امير ساختند . و ما در احوال او سخن خواهيم گفت . ان شاء اللّه تعالى .
خبر از دولت امير ابو يحيى بن عبد الحق كه قوم خود بنى مرين را به فرمانروايى رسانيد و شهرها بگشود و رسوم پادشاهى معمول داشت و براى ديگر امر ايشان بر جاى نهاد .
چون ابو يحيى بن عبد الحق در سال 642 به فرمانروايى بنى مرين رسيد ، نخستين كارى كه در حق
هامش
[ ( 1 ) ] نقطهگذارى اين نام در نسخ مختلف يكسان نيست .
[ ( 2 ) ] در نسخههاىBوC: عياته .