خبر از وقايعى كه ميان يغمراسن و بنى مرين رخ داد و حوادث ديگر روزهاى او
از رقابتها و كشاكشهايى كه ميان اين دو خاندان ، از روزگاران دراز به وجود آمده بود ياد كرديم .
زيرا جولانگاههاى آن دو در صحرا در كنار يك ديگر بود و مرز ميان آنان از وادى صابود تا فيكيك . بنى عبد المؤمن به هنگام ضعف دولتشان و غلبهء بنى مرين بر ناحيهء مغرب همواره به هنگام لشكركشى از بنى عبد الواد يارى مىخواستند و بر بنى مرين مىتاختند و اراضى ما بين تازى تا فاس تا قصر را به عنوان يارى موحدين و فرمانبردارى از ايشان زير پى مىسپردند . ما در اخبار بنى مرين بسيارى از اين حوادث را ياد خواهيم كرد .
چون على السعيد موحدى به هلاكت رسيد بنى مرين هواى ملك مغرب كردند و يغمراسن را در دل افتاد كه راه بر آنان بربندد . مردم فاس بعد از غلبهء ابو يحيى بن عبد الحق مرينى بر ايشان از قوم او به سختى انتقام مىگرفتند و رجال ايشان بيشتر به اطاعت خليفه المرتضى روى مىنهادند . از جملهء آنكه عامل ابو يحيى بن عبد الحق را كشتند و يكسره به فرمان خليفه گردن نهادند . ابو يحيى شتابان بر سرشان لشكر برد و چند ماه محاصرهشان كرد . در اثناى اين محاصره ميان خليفه المرتضى و يغمراسن بن زيان در باب دور نگهداشتن ابو يحيى بن عبد الحق از فاس قرارهايى نهاده شد .
يغمراسن داعيهء او بپذيرفت و برادران خود را از زناته فرا خواند . عبد القوى بن عطيه با قوم خود بنى توجين و همهء قبايل زناته و مغرب بيامدند و همه به سوى مغرب روان شدند . خبرشان به ابو يحيى بن عبد الحق رسيد كه در آن زمان فاس را در محاصرهء خود داشت . غالب سپاهيان او در كار محاصرهء فاس بودند و او با باقى لشكرش در حركت آمد دو سپاه در ايسلى در ناحيهء وجده روياروى شدند .
در آنجا همان نبرد مشهور رخ داد . سپاهيان يغمراسن منهزم شدند . از جمله يغمراسن بن تاشفين و ديگران كشته شدند و باقى به تلمسان باز گرديدند . پس از آن بار ديگر ميانشان جنگها و فتنههايى افتاد كه در بين آنها گاهگاهى معاهدات صلح نيز بسته مىشد .
ميان يغمراسن و يعقوب بن عبد الحق عهد مواصلت بود كه همواره آن را رعايت مىكرد ولى برادر يعقوب ، ابو يحيى بن عبد الحق بسا برادر را از آن منع مىكرد . ابو يحيى بن عبد الحق در سال 655 لشكر به قتال او بياراست . يغمراسن نيز به جنگ بيرون آمد . در مكانى به نام ابو سليط دو لشكر مصاف دادند . يغمراسن منهزم شد . ابو يحيى خواست در پى او تازد برادرش يعقوب بن عبد الحق او را منع نمود . چون به مغرب رفتند يغمراسن در سجلماسه موضعى استوار گرفت و اين در اثر توطئهاى بود كه او با منبات از قبايل عرب معقل انديشيده بود . اين عربها در آن حوالى چادرنشين بودند . سجلماسه از سه سال پيش - چنان كه در اخبارشان آورديم - در تحت فرمان ابو يحيى بن