حكم است .
شارح در شرح اين مطلب مىگويد : مشاهدهء حكم عبارت از اينست كه بنده در عالم وجود هيچ مؤثرى جز خدا نبيند و هيچ حكم و اثر و فعلى را جز از آن او نداند ، در اين مرتبه است كه بنده در عيان معناى آيهء شريفه :
« كل شيء هالك الا وجهه له الحكم » 28 : 88 .
ترجمه : « هر چيزى هالك و از بين رفتنى است مگر وجه ذات اقدس حق و حكم تنها از آن او است . » را محقق ميبيند .
مىگويم احتمال دارد كه مراد از لطيفهء اول ، مفهوم اين آيهء شريفه باشد :
ما اصابك من حسنة فمن اللَّه و ما اصابك من سيئة فمن نفسك 4 : 79 آنچه از خوبىها و نيكىها به تو رسد از ناحيهء حضرت حق است و آنچه از گناهان و بديها بسراغت آيد از نفس خود تو است ، و از لطيفهء دوم مفهوم اين آيه باشد : « قل كل من عند اللَّه » 4 : 78 بگو همه از جانب پروردگار است .
او مىگويد توبهء عوام از زياد بها دادن به اطاعت و عبادات است كه اين امر آدمى را به سه چيز دعوت مىكند ، يكى اينكه بنده نعمت پوشيده داشتن گناه از طرف حق تعالى و مهلت دادن او را انكار مىكند و ديگر اينكه با توبه اش خود را از خدا طلبكار مىداند . و سوم اينكه خود را از خدا بىنياز بشمارد كه اين عين جبروت و سركشى بر ذات حق تعالى است .
در معناى اين سخن مىگويم كه عوام از مردم توبه را از حسنات خود
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 62
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٦٢