در همه حال در حال توبه باشد ، و هر دسته اى از بندگان توبه اى مخصوص به خود دارند ، توبهء انبياء از اضطراب است ، و توبهء اوليا از تلوين و دگرگونى خطورات قلبى ، و توبهء اصفياء و برگزيدگان از نفس ، و توبهء خواص از اشتغال به غير خدا و توبهء عوام از گناهان است ، و براى هر يك از اين اصناف ، علمى و معرفتى در اصل توبهء آنها و پايان كارشان است كه شرحش به طول مىانجامد . اما توبهء عوام به اينست كه باطن خود را با آب حسرت و ندامت ، از گناهان بشويد و گناهان خود را پيوسته مد نظر داشته و از گذشتهء خود پشيمان و بر آنچه از عمرش باقى مانده ترسناك باشد ، گناهانش را كوچك نشمارد و بر آنچه از طاعت و بندگى خدا از او فوت شده متأسف و اندوهگين باشد ، نفسش را از شهوات باز دارد و از خدا بخواهد كه او را بر وفاء به توبه اش موفق بدارد و از بازگشت به آنچه كه در گذشته بدان آلوده بود او را حفظ كند ، و نفسش را در ميدان جهاد و عبادت رياضت دهد و آنچه از فرائض از او فوت شده قضا نمايد . اگر مظلمه اى به گردن اوست رد كند و از هم نشينان بد دورى گزيند شب را به عبادت بيدار و روز را روزه بدارد و پيوسته در عاقبت كارش بينديشد و از خدا كمك بخواهد كه استقامت در پنهان و آشكار به او عنايت كند و هنگام محنت و بلا ثابت قدم باشد تا از مرتبهء توابين سقوط نكند . انتهى . يكى از گذشتگان از عرفاء ( 1 ) در بيان حقايق و اسرار و لطايف
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 59
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٥٩
هامش
( 1 ) مقصود عارف كامل خواجه عبد اللَّه انصارى مروى است كه نسبش به - ابو ايوب انصارى صحابى مشهور ميرسد او صاحب تأليفات و حافظ احاديث زيادى است متوفى سنه 481 ه از تأليفات او يكى كتاب « منازل السايرين الى الحق « و ديگرى مناجات نامه اى به زبان فارسى است ، و آنچه در بالا از او نقل مىشود از همين كتاب منازل السايرين است كه عارف نامدار كمال الدين مولى عبد الرزاق كاشانى صاحب تأويل الايات و اصطلاحات العرفاء و شرح فصوص الحكم متوفى 887 آن را شرح نموده است .