دندانهايت را كثيف مىكند با مسواك تميز ميكنى ، همين گونه هم سعى كن نجاست گناهان را با تضرع و خشوع و شب زنده دارى و استغفار در سحرگاهان زايل كنى و باطن و ظاهرت را از تيرگىهاى گناهان و انجام معاصى پاكيزه سازى و براى خدا خالص گردانى زيرا پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله مسواك را مثلى براى مردمان بيدار دل قرار داده به اين بيان كه مسواك ، نباتى است لطيف و پاكيزه ، و شاخهء درختى است شاداب و مبارك ، و دندانها آفريده اى است كه خداى متعال آن را در دهان براى خوردن و جويدن غذا آفريده و سبب اشتهاء طعام و اصلاح معده است ، و اين جوهر صافى است كه بر اثر جويدن غذا آلوده مىگردد و به واسطهء آن بوى دهان تغيير مىكند و از آن در مغز آدمى فسادى پديد ميآيد . پس آنگاه كه مؤمن زيرك با نباتى لطيف مسواك كند و با مسواك بر آن جوهر صاف كشد آن فساد و تغيير از بين برود و به حال اولش برگردد ، همين گونه ذات اقدس حق قلب آدمى را طاهر و صاف آفريده و غذايش را ذكر و فكر و هيبت و تعظيم قرار داده پس آنگاه كه اين قلب صاف بر اثر تغذيه به غفلت و كدورت آلوده شود با سوهان توبه جلا داده شود و به آب انابه پاكيزه گردد تا به آن حال اول و جوهر صافى كه در اصل بود برگردد ، خداوند مىفرمايد :
« إنَّ اللَّه يُحِبُ التَّوابين وَيُحِبُّ الْمُتَطَهرِين » 2 : 222 .
و پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله فرموده است : بر شما باد بمسواك ، و اين فرمايش پيامبر صلَّى اللَّه عليه و آله گر چه در ظاهر بمسواك دندان بر مىگردد ، ولى رسول بزرگوار اين معناى باطنى را اراده فرموده است ، پس آن كس كه در استخراج مثل اين امثال مركب تفكر را بر آستانهء باب عبرت بخواباند
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 47
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٧