قرب و نزديكى است ، و آن كس كه ادب را نيكو نگه ندارد شايستهء قرب و نزديكى نخواهد گشت ، پس چون ركوع مىكنى ركوع كسى بجاى آور كه قلبش در برابر خداوند عز و جل خاضع و به ذلت خود معترف و از سلطان خداوندى هراسان و از اينكه فوايدى كه براى ركوع كنندگان هست از او فوت شود بيمناك و محزون مىباشد .
و حكايت شده كه ربيع ابن خثيم شب را به يك ركوع به صبح ميرسانيد و چون صبح مىشد آه مىكشيد و مىگفت اى واى كه اهل اخلاص بر ما سبقت گرفتند . و حق ركوع را باينكه پشتت را راست نگهدارى ادا نما و خود را در قيام به خدمت حق تعالى مقصر بدان مگر اينكه يارى و كمك او رفيق راهت گردد ، و قلبت را از وسوسهء شيطان و خدعه و نيرنگهاى او بر حذر دار ، چرا كه خداوند بندگانش را باندازهء تواضع آنها بلند مىگرداند ، و به اصول تواضع و خضوع و خشوع به همان اندازه كه عظمت خداوندى بر سراير و باطن انسان غلبه داشته باشد آدمى را هدايت مىكند انتهى . مىگويم در اين كلمات تأمل نما ، و آنچه را كه در اين مختصر آمده محقق ساز ، همين تو را در اين مقام كفايت مىكند ، و اگر در اين فرمودهء امام كه ركوع اول است و سجده دوم ، و در ركوع ادب است و در سجده قرب ، نيك بنگرى ، وجه آنچه را كه در پيش بيان داشتيم برايت معلوم خواهد شد ، زيرا تبرى از حول و قوهء خود ، و توكل به خدا و تسليم كه از باب تنزيه حضرت حق از شريك در حول و قوه و ارادهء او است نشانهء ادب است ، و مقام فنائى كه لازمهء قرب به خدا است عبارت از تنزيه سجودى است ، و اينكه فرموده است « و خود را از اينكه به خدمت او قيام كنى كوچكتر
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 420
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٢٠