از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه گروهى از فلسطين بر امام باقر وارد شدند ، و مسائلى را از آن حضرت پرسيدند ، امام به آنها جواب داد سپس از تفسير الصمد پرسيدند حضرت فرمود در الصمد ، پنج حرف است ، الف دليل بر انيت خداى متعال و اشاره به اين آيهء شريفه است كه مىفرمايد :
شهد اللَّه انه لا إله الا هو . 3 : 18 و به اين حقيقت توجه مىدهد كه او را با حواس نميتوان درك نمود . و لام دليل بر الهيت او است و الف و لام در يكديگر ادغام ميشوند و در تلفظ ظاهر نمىشوند ولى در كتابت نوشته مىشوند ، كه اين دليل بر اين است كه الوهيت ذات حقتعالى به حواس قابل درك نيست و به وصف در نمىآيد و گوشى آن را نمىشنود ، زيرا تفسير اللَّه ، يعنى آن كه خلق از درك ماهيت و كيفيت او به حس ، و يا وهم حيران و عاجزند ، و چگونه مىشود كه او به حواس و وهم در آيد در حالى كه او پديد آورندهء اوهام و خالق حواس است .
و اما اينكه ، الف و لام در كتابت ظاهر مىشود دليل بر اينست كه خداوند ربوبيتش را در ابداع و پديد آوردن خلق ، و تركيب ارواح لطيفهء آنها در اجساد ، ظاهر گردانيده است ، پس همانگونه كه بنده اگر به خود بنگرد روح خود را نميبيند ، لام در الصمد هم ديده نمىشود ولى چون به نوشتهء الصمد بنگرد آنچه كه بر او پوشيده بود ظاهر مىگردد ، همين گونه اگر بنده در ماهيت و كيفيت خداوند بتفكر بپردازد حيران مىشود و راه به جائى نميبرد ، و چيزى بتصورش نمىآيد چرا كه او خالق صورتها است ، ولى اگر بآفريدهها بنگرد برايش معلوم ميگردد
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 414
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤١٤