اما صراط مستقيم و راه راست براى هر مكلفى ، عبارت از نزديك - ترين راه براى او در بين راهها است ، كه با توجه بصفات ذاتى او ، او را بمقام قرب حضرت حق آن هم مقامى كه براى او دستيابى به آن ممكن است ، برساند ، و اين امر بدينصورت است كه جميع حركات اختيارى انسان ، در هر مرتبه اى كه هست ، در رساندن او به رضاى پروردگار ، سودمندتر و كار سازتر باشد ، حتى اگر فرضا اشتغال به نماز شبهاى ماه رجب را از اشتغال بمطالعهء كتب علمى براى خود نافعتر ديد و يا بالعكس ، و يا اينكه اگر ديد چنانچه روزهء مستحبى نگيرد بهتر مىتواند بانجام عبادات بپردازد تا اينكه روزه بگيرد و بر اثر ضعف روزه از عبادات باز ماند ، نزديكترين راه ، همان راهى است كه براى تقرب به خدا و جلب رضايت او نافعتر تشخيص داده شود . بلكه گاه مىشود كه ترك اعمال خير به حال انسان نافعتر است ، چنان كه در روايات آمده است كه بنده يك يا دو شب از تهجد و شب زنده دارى محروم مىگردد براى اينكه به خود عجب نكند ، بلكه روايت شده كه گاهى مؤمن ببعضى از لغزشها مبتلا مىشود تا از عجب كه گناهش بمراتب بيش از آن لغزش است در امان بماند ، و خلاصهء كلام آنكه صراط مستقيم براى هر كسى و در هر شرايطى و روزى ، بلكه در هر نفسى و هر حركت و سكونى همان كار و همان عمل و همان راهى است كه بالنسبة به حال حاضر ، و پس از آن ، در سلوك طريق خير و سعادت نافعتر و كار سازتر باشد ، و تنها كسانى مىتوانند بدينگونه باشند كه توفيق الهى رفيق راهشان گردد ، و الا كه با اين علوم اكتسابى نمىتوان اين بار را به منزل رسانيد ، و همهء اين جوانب را مورد نظر قرار داد ، و شايد اينكه گفته شده صراط از موى باريكتر است ،
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 403
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٠٣