حال اگر به اين مطالبى كه بيان شد دقت نموده باشى ، برايت روشن خواهد شد كه اطلاق كلمهء « صراط » بر صورت انسانيت كه عبارت از همان صفات انسانيت باشد ، و بر امام و بر هدايت او و بر شريعت ، و بر پلى كه بر دوزخ كشيده شده جملگى صحيح است ، زيرا همهء اينها كه بيان شد راه بهشت و طريق عالم نور و وسيلهء تقرب بخداست ، مطلب ديگر اينكه آن راه مستقيم حقيقى جز براى كسى كه به خدا و به اسماء و صفات و افعال و فرشتگان و كتب و رسولان و شرايع او معرفت داشته باشد بگونه اى كه هر حركت و سكونى كه از او سر مىزند از روى علم و مطابق با آنچه كه بدان حكم گرديده و به كم و كيف حكمت پروردگار حكيم در آن امر آگاه باشد و اخلاقش در حد اعتدال ، و بدور از افراط و تفريط ، و مزاجش معتدلترين مزاجها باشد ، چرا كه مزاج را در افعال و اعمال انسان تأثير بسزائى است ، همانگونه كه اخلاق در اين زمينه مؤثر است ، و با همهء اينها توفيق و عصمت از جانب خداوند متعال او را يار و كمك - كار باشد ، تا اينكه حقيقتا در نزديكترين راه حركت كند ، اما اينكه با همهء اين امور باز توفيق و عصمت را شرط نموديم ، بدين خاطر است كه حوادث عالم نيز در اين موارد تأثيراتى دارد ، و آدمى بدون اينكه اين دو صفت كه توفيق ، و عصمت باشد يار او گردد نمىتواند بر اين راه ثابت و استوار باشد ، و به همين خاطر است كه ذات اقدس حق ، معصومين عليهم السّلام را به روح القدس مؤيد نمود ، بلكه چنان كه در بعضى از زيارات آمده است ، بواسطهء لطف و عنايتى كه به آنها دارد رياضت دلهاى آنان را بوسيلهء خوف و رجاء خود به عهده دارد ، اين صراط مستقيم ، بطور مطلق است .
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 402
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٤٠٢