و هر يك را كه اختيار كند به ارادهء خود اختيار نموده ، چرا كه از طريق شرع و عقل راه سعادت و شقاوت و بهشت و دوزخ و قرب و بعد براى او روشن گشته است ، پس يا اينست كه راه سعادت را در پيش مىگيرد و به تحصيل اخلاق روحانى و تكميل ملكاتى كه وسيلهء قرب او به خدا مىشود و دستيابى بمعارف اهل يقين از ايمان به خدا و ملائكه و كتب و فرستادگان او ، و روز قيامت مىپردازد و در اين راه قدم مىنهد تا اينكه به عليين ملحق شود ، و يا اينكه راه شقاوت را برمىگزيند و در پى شهوات نفسانى مىافتد و به راه شياطين قدم مىنهد و براى دستيابى به لذات از هر حيله و مكرى استفاده مىكند و در منجلاب شهوات اين دنياى پست ، و زرق و برق آن غرق مىشود و به خدا و ملائكه و كتب و رسولان او و روز قيامت كافر شده و منكر همهء اينها مىگردد و بقول قرآن به زمين مىچسبد تا اينكه بحزب شياطين ملحق گشته و روانهء دركات دوزخ گردد .
انسان بايد توجه داشته باشد كه هر حركتى كه از روى اختيار از او سر بزند ، در روح و حقيقت و قلبش اثرى بجاى خواهد گذاشت ، حال يا آن اثر سبب تقرب او به خدا و به روحانيات مىشود و يا اينكه باعث بعد و دورى او از جوار حق تعالى مىگردد ، اين امر حتى در مباحات هم هست ، و هر اثرى كه در روح و قلب آدمى پديد مىآيد بمنزلهء قدمى است كه انسان در حركت بسوى بهشت ، و يا دوزخ بر مىدارد ، پس اگر اين حركت در همين هنگام از هر حركت ديگرى كه بتوان تصور آن را نمود در حصول قرب به خداوند و رسيدن به روحانيات مؤثرتر و كار سازتر و سريعتر باشد آن قدم بر راهى برداشته شده كه نزديكترين راه ، و صراط مستقيم است ، و الا كه اگر چنين نبود هر اندازه كه اين حركت در
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 399
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣٩٩