خدا ، و راه تقرب به ذات ذو الجلال الهى و جوار او در بهشت مىباشد ، كه اين راه عبارت از عمل به دين و شريعت ، و معرفت امام و اطاعت از او ، و معرفت امير المؤمنين عليه السّلام بخصوص ، و معرفت و شناخت صورت انسانيت ، يعنى اوصاف و اخلاق و حدود آن در اين دنيا است ، ديگر از مصاديق طريق و راه ، پلى است كه بر دوزخ كشيده شده است ، اما راههائى كه براى معرفت به خدا و تقرب به او در اين دنيا هست از ميانهء آنها بعضى صراط مستقيم و راه راست است ، و آن همان راهى است كه بين مقامى كه انسان در آن هست و مقصدى كه در نظر دارد راهى نزديكتر از آن تصور نشود ، و بعضى از اين راهها چنين نيست ، آن اولى نمىتواند بيش از يك راه باشد ولى دومى بسيار است هر چه بخواهى از راههاى كج و معوج إلى ما شاء اللَّه ، و مىتوان تعداد آنها را باندازهء نفوس آدميانى كه بمرحلهء كمال نرسيدهاند دانست ، ولى همه بيك گونه نيست بعضى از اين راهها به آن صراط مستقيم نزديكتر ، و بعضى دور ، و دور تر است تا برسيم به آن راهى كه راه دشمنترين مخلوقات خدا و دورترين آنها از جوار قرب حضرت حق هست كه همان راه ابليس و هم رديفان او باشد .
و كاملترين راه رسيدن بجوار حق تعالى نزديكترين راهها است ، و آن راه كسى است كه معرفتش به خدا و به اسماء و صفات و افعال او كاملترين معارف ، و اخلاق او نيكوترين اخلاق ، و مزاج او متعادلترين مزاجها باشد ، اين راه از ميان همهء راهها كاملترين و نزديكترين راه است . و اين مطالب بالنسبة بمجموع راهها است . اما اگر بخواهيم نسبت بهر يك از افراد بشر نزديكترين راه را مشخص كنيم ميبايست كه حال فعلى آنها را
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 397
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣٩٧