معذب باشند . و مراتب سه گانه اى كه در روايت بدان اشاره شد منشأ آن توحيد ذات اقدس حق در مالكيت و ربوبيت و معبوديت كه از شئون الوهيت است مىباشد ، پس آنگاه كه بنده تنها خدا را مالك همه چيز بداند براى خود مالكيتى قائل نخواهد بود ، و هر گاه دانست كه تنها ذات ذو الجلال ، پروردگار و پرورش دهنده و رب مطلق عالم هستى است يعنى براى ديگرى تأثيرى در تربيت و رساندن بكمال در شىء از اشياء و امرى از امور نديد ، تدبير همهء امور را از او خواهد دانست ، و معتقد خواهد گشت كه غير او حتى قادر بر نفع و ضرر و مرگ و حيات و حشر و نشر خود نيست تا چه رسد نسبت به ديگران ، و هر گاه بخدائى جز ذات مقدس اللَّه معتقد نبود و ديگرى را مستحق وجهى از وجوه عبوديت ندانست در جميع شئون و حالات ببندگى و طاعت ذات ذو الجلال كمر خواهد بست چنان كه ديگر فراغتى براى كارهاى ديگر برايش باقى نخواهد ماند .
و اياك نستعين . 1 : 5 يعنى بر طاعت و بندگى تو و بر دفع شرور دشمنان و حيله و مكر آنها و قيام به آنچه كه تو بدان امر نموده اى از تو كمك ميجوئيم و از تو يارى مىطلبيم .
ظاهر اينست كه مراد از دفع شرور دشمنان خدا و حيله و مكر آنها ، مواردى است كه اين امور با اصل عبادت و تكميل آن در تضاد است ، در اين صورت است كه استعانت و يارى طلبيدن از حق تعالى براى دفع آن جزء مراتب عبادت مىباشد ، و بعضى از محققين ترجيح دادهاند كه چيزى متعلق استعانت قرار نگيرد زيرا كه مناسب با اين مقام ، همان
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 390
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣٩٠