عقليه هست كه معتقد به وجود او و معترف بعظمت و نعمتهاى او هستند و اعتقاد به غيب بالنسبة بمشاهدهء بالعيان ضعيف است و لذا اين معارف در حق پروردگار باعث تعظيم و هيبت و حياء مثل آنچه در معامله و رفتار با بزرگان و سلاطين دنيائى و بخشندگان اين جهان مىشود نميگردد .
ثانيا اينكه چون جلالت امر در عظمت خدا و نعمتهاى او به حدى است كه براى احدى اداء حق آن ، بلكه جزئى از اجزاء آن حقوق ممكن نيست و مردمان بقصور و ناتوانى خود آگاه هستند بيكباره آن را مهمل مىگذارند .
ثالثا چنين مىپندارند كه منافع خدمت سلاطين دنيا ، نقد و نفع عبادت پروردگار نسيه بوده ، و در سراى ديگرى كه وجود آن بر خلاف حس بوده تنها با ادلهء عقلى بدان معتقدند به آنها ميرسد ، و اين وجوه كه كه منشأ همهء آنها غرور و جهل است سبب مسامحه عامهء مردم ، و كوتاهى آنها در اطاعت و بندگى پروردگار شده است ، كه بايد از روزيكه غيب ، عيان ميگردد و مردمان فرياد ميزنند وا حسرتاه بر آنچه كه ما در مورد پروردگار ، كوتاهى نموديم ، به خدا پناه برد . و اين امور ششگانه اى كه بيان شد ، روح نماز است و كمال آن بكمال آنها بستگى دارد و از همهء اينها مهمتر تعظيم ذات اقدس حق است كه آن از لوازم ايمان مىباشد ، بنابر اين كسى كه ايمانش كامل گشته و مباشر قلبش شده و محبت دنيا و يا فكر و اشتغال به آن مانع تأثير اين ايمان در وجود او نگشته ، ميبايست كه نمازش را از اول تا به آخر همهء اجزائش را بر اين تفصيل كه بيان شد كامل گرداند .
اما تكبير نماز در آن مطالبى است :
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 318
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٣١٨