شكر عظيم او شامل حالت ميگردد چيزى كه نه علما با زيركى خود بدان برسند و نه عقلا با عقل خود بدان دست يابند .
صاحب حقايق گفته است كه : بفصل فصل اذان و كلماتيكه در آن به كار رفته دقت نما و عبرت بگير كه چگونه با نام خدا شروع و بنام او ختم گرديده است و از اين امر بدين حقيقت پى ببر كه تنها ذات پاك او است كه اول و آخر و ظاهر و باطن است .
مىگويم گويا مرحوم فيض خواسته بگويد كه تشريع اذان به اين نحو ، اشاره به اين حقيقت دارد .
او گفته است : آنگاه كه اللَّه اكبر را شنيدى قلبت را متوجه عظمت و بزرگوارى ذات اقدس حق نما و دنيا و آنچه را كه در آن است كوچك شمار تا در تكبيرت دروغگو نباشى و هر گاه لا إله الا اللَّه را شنيدى هر معبودى غير او را از لوح دل محو كن .
مىگويم مراد از هر معبودى سواى ذات اقدس حق هر كس و هر چيزى است كه با او به معناى عبوديت رفتار شود گر چه در ظاهر ، انسان عبادت آن كس و آن چيز را انكار كند ، زيرا حقيقت عبادت تواضع و ميل و تبعيت از كسى و يا چيزى است ، لذا هواهاى نفسانى انسان را هم كه از مبغوضترين خدايانى است كه در زمين پرستش مىشود - چنان كه در خبر آمده است - در بر ميگيرد . همچنين شيطان ، و دنيا به تمام وجوه باطل آن را فرا مىگيرد .
صاحب حقايق مىگويد : و رسولخدا صلَّى اللَّه عليه و آله را حاضر ببين و با رعايت آداب حضور آن بزرگوار با نيت خالص برسالت آن حضرت گواهى ده .
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 294
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٩٤