را در يابد و از خداوند آنچنان كه شايسته او است حيا نمايد ، از شرمسارى روزى كه بنده با همهء اعمال و رفتار خود بر ذات پاك حضرت ذو الجلال عرضه مىشود و از عذاب آن روز نجات مىيابد . در اين زمينه از امام صادق عليه السّلام حديثى رسيده كه خلاصه اش چنين است كه اگر مردم از حياء عرضه بر خداوند در آن روز خبر مىداشتند در آبادىها مسكن نمىگزيدند و به كوهها پناه ميبردند و از خوردن و آشاميدن مگر به قدر ضرورت لب فرو مىبستند .
و اگر بخواهى بدانى كه چرا حياء و شرمسارى آن روز بدين - گونه است ، پس بدان كه شدت حياء ثمرهء شدت قبح و زشتى عمل و بسيارى آن است ، و شدت قبح ، اسبابى دارد كه جميع اسباب آن به حدى كه از شماره افزون است در قبايح اعمال بنده نسبت به خالقش موجود است .
و اگر بخواهيم حقيقت اين مطلب را دريابيم قبايح اعمال بنده نسبت بآفريدگارش را با همين ميزانى كه بين مردم معمول است مقايسه مىكنيم .
آدمى اگر نسبت به كسى كار خلافى انجام دهد هر اندازه كه آن عمل نزد عقلا قبيح باشد او هم از آن كس حياء مىكند ولى اگر آن فرد از آشنايان انسان باشد هم قبح عمل زيادتر و هم حياء و شرمسارى خاطى بيشتر خواهد بود و باز اگر طرف از بزرگان قوم باشد درجهء قبح و حياء بيشتر خواهد بود و هر چه جلالت و بزرگى او بيشتر باشد قبح عمل و حياء فاعل آن بيشتر خواهد بود تا ببزرگترين فرد در عالم برسيم ، حال اگر فرض كنيم كه اين عمل قبيح نسبت به كسى انجام گرفته كه براى
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 29
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٩