در وجود او ميبينى قائل هستى و تنها خدا را به اين وصف نمىشناسى و در رفع حوائج و نيازهاى خود رو سوى او نميكنى بلكه پيوسته بدنبال اسباب و وسايط هستى ، مثلا اگر پدرى ثروتمند داشته باشى مىيابى كه در رفع نيازها و انجام مهمات دل به او دارى و بخاطر وجود چنين پدرى اظهار اطمينان ميكنى ولى بوعدهء پروردگار در رساندن روزى و اجابت دعايت خاطرت آرام نميگيرد و اطمينان قلبى برايت حاصل نمىشود . با اين وصف ، هر چند كه كلمهء طيبهء لا إله الا اللَّه را بر زبان آورى ، آيا واقعا تو موحد هستى ؟ و آيا مىتوان تو را در توحيد صادق دانست ؟ يا اينكه در اين صورت مشركى دروغگو ، و يا منافقى مسخره كننده ، و يا كسى كه سخنى مىگويد و هيچ توجهى به معناى آن ندارد هستى ، و هر گاه دانستى كه لا إله الا اللَّه كلمه اى بس بزرگ است كه جز عارفان به خدا و اولياء حق ، كسى را ياراى گفتن آن - به معناى واقعى آن - نيست پس آنچه را هم كه براى پاداش آن بيان شده بعيد مشمار . مطلب دومى كه بايد به آن توجه داشت قدرت ذات اقدس حق است كه تمام آنچه كه در اين گونه اخبار و روايات آمده و بهشتهائى كه وصف گشته ذات اقدس حق ، بيك اراده ايجاد و با يك كلمهء « كن » ، « باش » مىآفريند ، و آفرينش آنها و اضعاف آن ، تابى نهايت براى او مؤنه و خرجى ندارد ، چرا كه او هر چه بخواهد مىكند و آنچه كه اراده كند مىآفريند ، و آفرينش و حفظ آن هم براى او زحمتى ندارد ، همچنين انسان ميبايد كه در عنايت و بخشش او بينديشد و توجه داشته باشد كه او بخشنده اى است كه هرگز بخل نورزد و او بزرگوارترين بزرگواران و نسبت به مؤمنين مهربانتر از مادر بفرزندش هست .
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٨٥