ستايش و بغض و مذمت باقى مانده باشد چنين كسى نبايد بخلاصى از جميع وجوه اين شرك اطمينان داشته باشد زيرا كه اين نوع شرك امرى پنهان ، و بلكه از هر پنهانى پنهانتر است ، و دربارهء آن گفته شده كه از اثر پاى مورچه در شب ظلمانى بر سنگ سخت پنهانتر است .
و از علامات وجود اين شرك در انسان اينست كه اگر كسى او را در حال عبادت ديد نشاطش افزون شود نمىگويم اگر كسى او را در حال عبادت ديد عبادتش را بيشتر كند بلكه نشاطش زيادتر شود ، و علامت ديگر اينكه هر گاه عبادتهاى پنهانيش آشكار شود قلبش احساس راحتى كند و روحش لذت ببرد چنين گفته شده است و گفته شده كه از نشانههاى وجود اين شرك در وجود انسان اينست كه انسان بواسطهء اعمالش خود را برتر از كسانى كه آن اعمال را بجاى نمىآورند ببيند و از مردم توقع اكرام و مسامحه در معامله با او داشته باشد .
و از يكى از بزرگان حكايت شده كه قضاء نماز سى سال خود را بجاى آورد و علت آن اين بود كه آن بزرگ سى سال نمازش را به جماعت ميگذاشت و هميشه در صف اول بود تا اينكه روزى ديرتر رسيد و نشد كه در صف اول بايستد و از اين امر در نفس خود احساس شرمندگى در مقابل ديگران نمود و به اين نتيجه رسيد كه نمازهائى كه در صف اول بجاى آورده مايهء سرور و راحتى نفس او بوده و از اينكه ديگران او را هميشه در صف اول ميديدند خوشحال بوده است لذا همهء نمازهائى را كه در اين مدت بجاى آورده بود قضا نمود .
مطلب ديگر در باب اخلاص اينكه انسان عملش را از هر قصدى سواى رضاى پروردگار خالص سازد و لو آن قصد منظور اصلى او نباشد و به تبع عبادت براى او پيدا شود مثل آنچه كه از يكى از ساكنين نجف
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 272
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٧٢