اين مرد راست مىگويد ، آگاه باشيد كه كريم و بزرگوارى بخشنده تر و بزرگوارتر از خدا نيست او اكرم الاكرمين ، و بزرگوارترين بزرگواران است ، سپس فرمود اين اعرابى فقيه گشت .
و خلاصهء كلام آنكه آيات و اخبار مختلفه اى كه در اين باب رسيده رجاء را تقويت مىكند ولى علماء اخلاق از جهت اينكه غالب مردم چنين هستند كه اگر اين گونه مطالب را بشنوند ترك انجام اعمال صالحه و مبالات در دين ميكنند و آن رجاء واقعى كه مشوق انسان در راه بندگى خدا هست و او را در طلب رضاى خدا بيشتر راغب مىگرداند براى آنها حاصل نمىشود از ذكر اين گونه اخبار و روايات پرهيز ميكنند ولى در اين گونه موارد بهتر از همه اقتداء بانبياء الهى است كه همهء اين مطالب را براى مردم بيان مىداشتند ، هم خوف را متذكر مىشدند و هم رجاء را ولى در موارد جزئى حال طرف را ملاحظه مىنمودند ، اگر كسى را مىديدند كه كسالت و تنبلى بر او عارض گشته و به اوامر و نواهى پروردگار چندان توجهى ندارد ، مثل عامهء مردم ، براى چنين كسى از خوف و خشيت از خدا سخن ميگفتند تا با تازيانهء خوف او را بجادهء مستقيم برانند ، و اگر احيانا كسى را مشاهده ميكردند كه خوف بر او غلبه نموده و رجاء و اميدواريش كم شده بگونه اى كه به قنوط و نااميدى ميل نموده است ، آيات رحمت را بر او ميخواندند و اسباب رجاء را برايش بر ميشمردند و از اين راه او را از قنوط و نا اميدى كه مايهء هلاكت او است باز مى - گردانيدند و بطريق وسط و راه روشن باز مىآوردند ، زيرا صراط مستقيمى كه خدا بندگانش را به پيمودن آن امر نموده همان راهى است كه خوف و رجاء در آن راه با هم مساوى باشد تا نزديك مرگ ، و چون
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 256
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٥٦