اعمال زشت ، ضعيف باشد ، ولى گاه مىشود كه اين آثار قوى است و در برزخ پايان نمىپذيرد و براى روز قيامت باقى ميماند و اگر چنين بود باز در قيامت آن عمل زشت به صورتى كه مناسب با عالم قيامت است در ميآيد و باز يا در خلال مدت قيامت و در بعضى از مواقف آن آثار آن عمل پايان مىپذيرد و يا اينكه باز هم باقى ميماند و او را داخل در جهنم مىكند و در آنجاست كه بقيهء آثار آن به عرصهء ظهور و بروز ميرسد تا پايان يابد .
و كسى نگويد آنچه كه تو بيان داشتى آثار اعمال و مقتضيات صفات است پس ثواب و عقاب و رحمت و قهر و عفو و غضب خداى متعال چه مىشود .
چون در جواب ميگويم كه همين آثار است كه ثواب و عقاب ناميده شده و ذات اقدس حق همهء آنها را برحمت و قهر و عفو و غضب خود آفريده است نظير آنچه در دنيا است ، مثلا تو ميگوئى خداوند پسرى روزى من گردانيد و قصدت از اين سخن اينست كه نطفهء تو را كه در صلب تو بود و در رحم همسرت قرار گرفته پسرى گردانيد و يا بعبارت ديگر براى نطفهء تو كه در رحم همسرت قرار گرفت اثرى كه بحكمت خودش در آن به وديعه نهاده بود بخشيد و عادت و سنت پروردگار و مقتضاى حكمت او در دنيا و آخرت بر اين جارى شده است كه خلقت اشياء بواسطهء اسباب صورت گيرد و آنچه ما بيان داشتيم منافاتى با نسبت دادن آثار بخداى تبارك و تعالى و رحمت و غضب و لطف و قهر او ندارد .
و آنچه كه ما گفتيم با اينكه نتيجهء اعمال را ثواب و عقاب بناميم اختلافى ندارد . زيرا ثواب عبارت از اينست كه عمل تو بگونه اى باشد
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 234
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٣٤