مرتبه از خوف هم از مراتبى است و آن كس كه مثلا آتش جهنم را شهود نموده خوفش باندازهء كسى كه عذاب بعد و حجاب از لقاء پروردگار را شهود نموده نخواهد بود .
آيا نشنيده اى كه امير المؤمنين على عليه السّلام پس از اينكه شدت عذاب جهنم و طولانى بودن مدت آن را بيان مىكند مىفرمايد : بارالها اى آقا و اى مولاى من ، گرفتم آنكه بر عذاب تو صبر نمودم چگونه فراق و دورى تو را تحمل نمايم .
و گرفتم آنكه بر آتش سوزانت صبر نمودم چگونه از نظر به - كرامت و بزرگواريت در گذرم . و اگر خواستى كه فرق بين عذاب آتش دوزخ ، و عذاب آتش فراق را دريابى بين عالم حسى و عالم عقلى و درك حس و عقل مقايسه نما زيرا نسبت حس به عقل چون نسبت قطره با دريا بلكه هنوز هم بيشتر است ، و خوف و بعد و حجاب براى مقربان درگاه الهى ، قطعا مايه هلاكت آنها است ولى چون ذات اقدس حق خود سياست قلوب اوليائش را به عهده دارد هر گاه كه مبادى اين خوف در دلهاى آنها فزونى گيرد و دلهاى آنها را بسوزاند و آنها را به هلاكت نزديك سازد نفحه اى از نفحات رحمتش بر آنها وزيدن گيرد ، و قطره اى چند از باران رجاء و اميدوارى بر دلهاى مردهء آنان فرو بارد و آنها را دوباره زنده گرداند تا كه حكم و حكمتش را دربارهء آنها جارى سازد و اجلى كه براى آنها مقرر داشته نزديك شود اين زمان است كه بساط خوف و رجاء را درهم پيچد و شوق لقاء محبوب بر دلهاى آنها غلبه كند بگونه اى كه اشتياقشان به مرگ بيشتر از اشتياق طفل به پستان مادر گردد .
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 225
مساهمون: رضا رجب زاده
ص٢٢٥