و اما حدود نماز : شيخ صدوق در كتاب عيون ، و كتاب علل - الشرايع باسناد خود از زكريا ابن آدم از على ابن موسى الرضا عليه السّلام روايت نموده كه آن حضرت فرمود : براى نماز چهار هزار باب است .
و ابن شهرآشوب صاحب كتاب مناقب ، از حماد ابن عيسى از امام صادق عليه السّلام روايت نموده كه آن حضرت فرمود : براى نماز چهار هزار حد است . و در روايتى ديگر چهار هزار باب .
مىگويم شهيد رحمة اللَّه عليه واجبات نماز را كه هزار مسئله است در كتابى جمع نموده و آن را « الفيه » ناميده و مستحبات نماز را كه سه هزار تا است در كتاب ديگرى گرد آورده و آن را « نفليه » ناميده است .
مىگويم ممكن است مراد از « ابواب » دربهاى آسمان باشد كه نماز و روح متصل از آنها عروج مىكند و بالا ميرود و يا اينكه مقصود ابواب فضل و فيض الهى باشد ، و مقصود از حدود ، مسائل متعلق به اجزاء نماز و شرايط آن از نظر صحت و كمال و اسباب ارتباط معنوى بين نماز و جناب قدس باريتعالى و يا وسيلهء ارتباط نماز گزار در هنگام نماز با خدا باشد .
و اما اينكه آدمى را از فحشاء و منكرات باز مىدارد براى دلالت بر اين امر همان آيهء شريفه كافى است كه مىفرمايد :
ان الصلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر . 29 : 45 بدرستى كه نماز آدمى را از فحشاء و اعمال زشت باز مىدارد .
و اما آن نمازى كه انسان را از فحشاء باز ندارد از رسولخدا صلَّى اللَّه عليه و آله رسيده كه آن حضرت فرمود : هر كس كه نمازش او را از فحشاء و منكر باز ندارد آن نماز جز دور ساختن او از خدا ، برايش ثمرهء ديگرى نخواهد
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 176
مساهمون: رضا رجب زاده
ص١٧٦