است همهء حقايق در آن عالم داراى حيات و شعور خواهد بود و لذا در اخبار رسيده كه در بهشت هر گاه مؤمنى بر تختى نشيند آن تخت شادمان گشته و از شدت سرور و خوشحالى به حركت در مىآيد ، و لذا نبايد آن عوالم عاليه را با ميزان اين عالم سنجيد و امكان وجودش را بعيد شمرد يكى از صاحبان كشف و شهود گفته است آنچه در روايات رسيده گر چه به حكم شرايط اين عالم مجاز مىنمايد ولى در عالم مثال همهء آن حقايق موجود مىباشد و ما آن را بالعيان با همان صورتى كه در روايات آمده مشاهده نموديم و بعضى از خواص براى عالم مثال مطالبى بيان داشتهاند كه براى اكثر مردم قابل قبول نيست ، اينان براى گفتههاى خود از اخبار و رواياتيكه در حالات كاملين و صفات آنها رسيده استشهاد نمودهاند از جمله اين فرمايش معصوم كه مىفرمايد : كلنا محمد .
همهء ما محمد هستيم و يا كلنا واحد .
همهء ما يكى هستيم ، يا آن روايت كه مىگويد بعضى از نهرهاى بهشتى مشروباتى دارد كه طعم هر مطعوم و مشروبى در آن هست ، اينان مىگويند اين بدان خاطر است كه هر موجودى از موجودات آن عالم در بردارندهء همهء خصوصيات موجودات ديگر آن عالم نيز هست ، و لذا انسان در هر لحظه اى جميع لذاتى كه در همهء موجودات آن عالم وجود دارد با طعم مخصوص ، و لذت خاص آنها ، در هر يك از آن موجودات مييابد بدون اينكه خصوصيتى از يكى از آنها از بين برود ، و مطالب بسيارى ديگر كه در اين زمينه گفتهاند و ما نمىتوانيم گفتهء آنها را رد كنيم و لذا آنها را در دايرهء ممكنات قرار ميدهيم ، بلكه با تقريبات و تشبيهات ذوقى و اشارات و تلويحات نقلى در صدد باور آنها هستيم تا اينكه ذات اقدس حق به فضل و كرمش شناخت بالعيان آنها را روزى ما
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 130
مساهمون: رضا رجب زاده
ص١٣٠