درك آن را ندارد ولى مؤمن ميبايست كه امثال اين حقايق را منكر نشود بلكه بگويد آنها به آنچه گفتهاند داناتر بودهاند و از خداوند بخواهد كه معرفت اين حقايق را نصيب او گرداند . و اما تصوير امكان اين اخبار از آنچه ما در گذشته بيان داشتيم بدست مىآيد ، در بحثهاى سابق گفتيم كه براى هر موجودى در هر عالمى صورتى متناسب با آن عالم هست و گواه ما بر اين مطلب رؤياهاى صادقه اى است كه تعبير مىشود ، مثلا كسى كه در خواب مىبيند در و گوهر به گردن خوك مىآويزد ، معبر به او مىگويد كه تو حكمت را به فاسق مىآموزى ، و يا آن كس كه در خواب ديد كه دهانها و فروج مردم را مهر مىزند تعبيرش اين بود كه تو در ماه رمضان قبل از طلوع فجر اذان مىگوئى ، و مطلب هم ، همان بود از اين امر دانسته مىشود كه صورت حكمت در عالم خواب كه از عوالم مثالى است صورت در در اين عالم است همچنين اذان قبل از وقت در آن عالم به صورت مهر است ، و بقيهء موارد هم همينگونه . و خلاصهء كلام در اين زمينه اينكه براى هر معنائى در هر عالمى بحسب آن عالم ، صورت و قالبى است ، و براى آن به واسطهء اختلاف عوالم ، آثار مختلفه اى خواهد بود و لذا اين عالم بخاطر اينكه عالم طبيعت تاريك و محدود و مرده است ، حقايق هم در اين عالم به اين صورتهائى است كه مىبينيم و آثارش همان است كه به عيان مشاهده ميكنيم ، و باز در عالم مثال كه از ماده بدور است همين حقايق بدون اينكه مصور و مقدر بمادهء طبيعى باشد وجود دارد و آثارش غير از آثارى است كه در اين عالم مادى براى آن بوده است و لذا مىبينى كه انسان در خواب مىپرد و از ديوار ميگذرد .
و اما عالم عقلى بخاطر اينكه آن عالم سراسر حيات و زندگى
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: رضا رجب زاده
ص١٢٩